احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )

311

اسرار گياهان دارويى ( فارسى )

گياه تاجريزى سياه نام‌هاى ديگر : عنب الثعلب خواب‌آور - تاج‌ريزى - روباه تورك - روباه تربك - رباتربك - رباترك - روباه تركى - روباه تريك - انگور روباه - انگورك - انگوله - عنب الثعلب - عنب الثعلب مجنّن - وارزه - انگور تورك - سگ انگور - قوش‌اوزمى . Amourette - Morelle noire - Morel - Black nightshade مشخصات : گياهى است از خانوادهء Solanaceae ، علفى و يك ساله و كوتاه به بلندى كمتر از نيم متر ، برگهاى آن سبز تيره ، بيضىشكل ، كامل ، نوك‌تيز و كناره‌هاى برگ داراى دندانه‌هاى درشت با دمبرگ بلند به ساقه متصل است . گلهاى آن سفيد است و در طول تابستان ظاهر مىشود . ميوهء آن كروى و در ابعاد و شبيه آلولبالوى كوچك ، ابتدا سبزرنگ است ولى پس از رسيدن سياه مىشود . داراى دم كوتاه كه در بن ميوه به شكل پنج گوشه سبزى شبيه بن بادمجان ديده مىشود . اين گياه در اروپا و آسيا در هندوستان و بعضى نقاط آمريكاى شمالى به‌طور خودرو مىرويد ، در ايران ؛ در گرگان ، بندر گز ، - مازندران در بابل ، تميشان ، درهء هزار ، بين علىآباد و زردبن و ارتفاعات 700 مترى در آمل بين ايستگاه زيراب و شيرگاه ، درهء چالوس و گيلان ، لاهيجان ، جنوب هشت‌پر در آذربايجان ، در فارس در حسن‌آباد در چهل كيلومترى شيراز و در سيستان ديده مىشود . اين گياه داراى نژادهاى مختلف مىباشد كه در نواحى مختلف روى زمين مىرويد . تركيب شيميايى : آلكالوئيدهاى سولانين و ساپونين - گلىكوزيد - سولامارجين - روغنى شامل دىهايدروكسى ستئاريك‌اسيد و تتراهايدروكسى ستئاريك‌اسيد و لينولئيك اسيد و اولئيك‌اسيد و پالميتيك‌اسيد و استئاريك اسيد . خواص درمانى : آب دم‌كردهء آن را بنوشيد . براى درمان اسهال خونى مفيد است ، هجوم خون در يك عضو را پراكنده مىكند و از بين مىبرد ، براى التيام زخم گلو و عفونت چركى نرمه بند دور انگشتها كه به نام بيمارى ويتلا شناخته مىشود مفيد است . برگ تاج‌ريزى سياه خواص درمانى : 1 - خشك آن را بكوبيد و كمى بخوريد ، براى تسهيل در تخليهء مزاج مؤثر مىباشد . 2 - ضماد كوبيدهء آن براى تسكين سردرد و ورم پردهء دماغ نافع است . 3 - پنجاه گرم برگ و سرشاخه‌هاى گلدار آن را در يك ليتر آب بجوشانيد و ضماد كنيد . براى