احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
299
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
آن زردرنگ است . ساقهء زيرزمينى يا بيخ گياه كمى ضخيم و داراى ريشههاى نسبتا قوى است . اين گياه در گودالها و خاكهاى مرطوب اغلب مناطق اروپا ، آفريقاى شمالى و مناطق معتدلهء آسيا مىرويد . در ايران تقريبا در تمام مناطق كشور مىرويد ، در اطراف تهران ، تفرش و نواحى جنوب ايران در شيراز ، دشت ارژن ، گوتوند و مناطق غربى ايران در آذربايجان غربى ، سهند ، خوى ، قرهچال و در شمال ايران در مازندران ، بندر گز ، كجور ، سختسر ، بابلسر ، چالوس و همچنين در شهميرزاد بهطور خودرو شناسايى شده است . برگ پنجانگشت خزنده طبيعت آن : معتدل و درعينحال خنك است . تركيب شيميايى : مادهء شيميايى ؛ تانن در برگ پنجانگشت ديده مىشود . خواص درمانى : 1 - ده گرم خشك آن را با سركه و عسل و يا كوبيدهء تازهء آن را با عسل و هموزن برگ در آن فلفل مخلوط كنيد و كمكم بخوريد . تب را قطع مىنمايد . 2 - اگر بهصورت مداوم هر روز يك تا دو گرم عصارهء برگ تازهء آن خورده شود . قابض و خنككننده است ، براى رفع يرقان مفيد است ، خونريزىهاى داخلى را قطع مىكند . 3 - ضماد عصارهء آن براى قطع خونريزىهاى خارجى مفيد است . 4 - آن را با نمك و عسل مخلوط نموده و ضماد كنيد . براى التيام جراحتها و بواسير نافع است . 5 - گرد كوبيدهء برگ خشك آن را روى جراحتهاى تازه بپاشيد التيام دهنده است . بيخ پنجانگشت خزنده خواص درمانى : 1 - آب دمكردهء آن را بنوشيد ، قابض است و براى قطع اسهال مفيد مىباشد ، زخم روده را درمان مىكند ، درد مفاصل و سياتيك را تسكين مىدهد . 2 - عصارهء تازهء آن را بگيريد و بخوريد . براى قطع اسهال و درد كبد و ريه و زخم رودهها و درد مفاصل و سياتيك نافع است ، براى كاهش سميت سموم كشنده بسيار مؤثر است . 3 - آن را همراه با تمام اعضاء گياه چهل گرم در هزار گرم آب بجوشانيد و آب صافكردهء آن را شيرين نموده بنوشيد . اسهال و شكمروش را مداوا مىكند ، محلل و ضد سم است . 4 - قرقره با آب دمكردهء آن براى رفع خشونت حلق مفيد مىباشد . تذكر : مضر معده است . مصلح آن سكنجبين مىباشد .