احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
164
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
مشخصات : ميوهء درختچهاى از خانوادهء نارنج است ، اندازهء اين درختچه 5 / 1 تا 2 متر و شكل آن درختچه غير منظم است ، داراى برگهاى طويل و عريض با كمى اختلاف شبيه انواع مركبات ، سبزرنگ و خوشبو مىباشد . گل آن سفيد است . اين گياه در نواحى گرم و مرطوب يا معتدل مىرويد و در نواحى گرم زمين در سال دو نوبت ميوه مىدهد . ميوهء آن به كلى متفاوت با مركبات ديگر و در ابعاد يك خربزهء كوچك است كه گاهى وزن آن به يك كيلو نيز مىرسد و شكل آن دراز و از طرف متصل به شاخه كمى پهن و از طرف ديگر باريك مىشود تخمهاى آنكه در قسمت ميانى پولپ آن قرار دارد كمى دراز و در غلاف سفيدى واقع شده كه مغز تخم آن سفيد و طعم آن كمى تلخ است . پوست آن معطر و به رنگ زرد طلايى و خيلى ضخيم و موجدار و داراى برآمدگىهايى مانند تاول درشت است كه قسمت عمدهء ميوه را پوست زرد و گوشت سفيد داخل پوست فراگرفته و تقريبا جايى براى پولپ ترش غير خوراكى وسط آن باقى نگذارده است ، ميوهء اين گياه تلخ است . اين درختچه در شمال ايران بطور پراكنده و در جنوب بيشتر پرورش داده مىشود . پوست داخلى ميوهء بالنگ طبيعت آن طبيعت پوست آن گرم و خشك است و مغز آن يعنى شهمى كه به پوست چسبيده است نوع شيرين آن سرد و تر و نوع ترش آن سرد و خشك است . تركيب شيميايى : روغن فرار كه در آن ليمونن ، ديپنتن ، سيترال وجود دارد . خواص درمانى : 1 - براى تقويت قلب ، دماغ ، كبد سرد ، معده و احشاء داخل شكم مفيد است ، براى تحليل باد و نفخ و كمك به هضم غذا مؤثر مىباشد . 2 - دمكردهء پوست زرد خشكشدهء آن مسكن قى صفراوى است . 3 - آن را قطعهقطعه كرده و در الكل بخيسانيد و بخوريد ضد آسم خوبى است . 4 - ترشى آن مقوى دل و ملطف و مشهى و صافكنندهء روح و خون از صفرا و مانع ريختن صفرا به معده و امعاء مىشود ، جهت خفقان حار و تقويت معده و جگر و تسكين حرارت احشاء و يرقان و تشنگى و اسهال صفراوى و كبدى خوب است . 5 - آن را در سركه يا شراب بپزيد بعد له كنيد و ضماد نماييد براى درمان درد مفاصل و نقرس و ورمهاى مختلف مفيد است .