احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )

158

اسرار گياهان دارويى ( فارسى )

باريجه نام‌هاى ديگر : باليجه - بالنبو - بارزد - قنه - قاسى - قاصنى Galbanum مشخصات : ضمع رزينى است كه از گياهى از خانوادهء Unbelliferae ، گرفته مىشود كه گياه آن را نيز بالنبو يا جاوشير يا باريجه مىنامند . گياهى دارد چندساله به بلندى دو متر . برگهاى آن شبيه برگ درخت چنار ولى با بريدگىهاى بيشتر با چند بار تقسيم به رنگ سبز غبارى و پوشيده از تار . ساقهء آن باريك و استوانه‌اى است . گلهاى آن زردرنگ مىباشد . اين گياه در ايران در مناطق وسيعى از دامنه‌هاى مرتفع البرز ، دربندسر و دماوند ، در خراسان ، كوپه‌داغ بين كوشان و لطف‌آباد و جادهء اللّه اكبر در ارتفاعات 1800 متر و در كوههاى ساوجبلاغ بين تهران و قزوين و درهء خرقان ساوه و در جادهء شيراز نزديك ده‌گردون شناسايى شده است . در اثر نيش حشره‌اى از ساقهء اين گياه شيره‌اى خارج مىشود و يا براى توليد بيشتر ، در ساقهء آن شكافى وارد مىكنند و يا ساقه را قطع مىنمايند تا شيرهء بيشتر و سريع‌تر از آن خارج شود . اين شيره به‌تدريج در مجاورت هوا سفت مىشود و به دو صورت به بازار عرضه مىشود 1 - به صورت اشكى كه به رنگ سفيد مايل به سبز يا قرمز است و از نظر ابعاد در حد يك فندق و اگر شكسته شود مقطع آن به رنگ زرد شفاف است كه در مجاورت هوا تيره مىشود و طعم آن گس و تلخ و گزنده با بوى قوى و نامطبوع است و اگر روى آتش گذاشته شود گداخته شده و مانند كندر مىسوزد 2 - نوع توده‌اى آن به شكل قطعات نامنظم و بزرگتر به رنگ سفيد كثيف و مخلوط با مواد خارجى و ناخالص است . طبيعت آن : بسيار گرم و خشك است . تركيب شيميايى : 5 / 19 - 10 درصد اسانس - حدود 10 - 5 درصد صمغ - 75 - 63 درصد رزين كه شامل گالبانورزينو تانول و اومبلىفرون مىباشد . خواص درمانى : 1 - اگر سه گرم از آن را با آب بخوريد . محرك و ضدعفونىكننده و قاعده‌آور است ، ملين و گرم‌كننده و محلل گازها و نفخ است ، براى رفع تنگىنفس و نرم كردن سينه و رفع سرفهء كهنه و برونشيت مزمن و تقويت رحم و رفع اختناق رحم و درمان صرع و بيمارىهاى عصبى و ضعف معده و كبد و سپرز نافع است و اگر 3 روز متوالى خورده شود براى رفع سوزش مجراى ادرار و بواسير مفيد مىباشد . 2 - سه گرم از آن را با عسل مخلوط كنيد و بخوريد . براى خرد كردن سنگ مثانه و كليه و باز كردن انسداد كليه و تسهيل زايمان مفيد است . 3 - پانزده گرم از آن را با آب جوشاندهء سداب و يا كمى روغن بادام تلخ بخوريد براى دفع سموم