احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
1106
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
است چندساله و به شكل بوته ، ساقهء آن باريك و پوشيده از موهاى ريز به رنگ زرد روشن است كه رنگ پنبهاى به گياه مىدهد . گلهاى آن سرخ مايل كبود است . اين گياه در ايران و هند مىرويد . براى گرفتن آن صمغ ساقههاى گياه را با تيغ شكاف مىدهند ، صمغ سقز مانندى از آن خارج مىشود كه در مجاورت هوا سفت مىشود . صمغ وشا به صورت تودهء روشنى كه روى آن تركخورده و خطوط درخشان زردى ديده مىشود در بازار عرضه مىشود . رنگ نوع مرغوب و تميز آن سفيد است . طعم آن تلخ و بوى مخصوصى مىدهد و اگر با آب مخلوط شود محلول شيرى درست مىشود كه تلخمزه است . طبيعت آن : گرم و خشك است . تركيب شيميايى : گلو كورونيكاسيد - گالاكتوز - آرابينوز - رامنوز - يك كتون خواص درمانى : 1 - اگر به نسبت سن 1 تا 10 گرم از آن خورده شود . نرمكنندهء سينه و محرك و ضد عفونى كننده و ضد تشنج است ، براى تسهيل خروج اخلاط و بلغم بخصوص در بيمارى آسم مرطوب كه حملههاى آن به خروج اخلاط زياد منتهى مىشود مفيد است ، براى درمان زكام و نزله و آسم و برونشيت مزمن مفيد مىباشد ، گرفتگىها و انسداد كبد و طحال و دهانهء عروق را باز مىكند و براى اشخاصى كه مبتلا به بزرگشدگى كبد و طحال هستند تجويز مىشود . 2 - اگر آن را با عسل بخوريد . براى درمان صرع و فلج و خوابرفتگى اعضا و تشنج مرطوب امتلائى مفيد مىباشد ، براى تنقيهء سينه از رطوبتهاى لزج و رفع سختى ترشح ادرار و تسكين درد لگن خاصره و دردهاى سياتيك و مفاصل مفيد است . 3 - دو تا پنج گرم از آن را در آب گرم يا آب دمكردهء مناسبى بخيسانيد و بخوريد . براى رفع درد تهيگاه و درد كمر و تحليل بادهاى جمع شده در معده و خرد كردن سنگ مثانه و كشتن كرمهاى روده مفيد است . 4 - آن را در سركه مخلوط كنيد و بخوريد . براى رفع ورم كبد و طحال و رفع استسقا و سخت شدن بيضهها مؤثر مىباشد . 5 - پنج گرم از آن را با ماء الشعير مخلوط كنيد و به صورت خمير درآوريد و بخوريد . براى درمان تنگىنفس و رفع سختى تنفس نافع است . 6 - آن را در آب گرم حل كنيد و قرقره نماييد . براى رفع تشنج سرد امتلايى و بيماريهاى دماغى سرد مرطوب مانند سرگيجه و سستى و لقوه و خفقانهاى سودايى و بلغمى نافع است .