احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
1051
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
به نام گال وجود دارد . اين گياه در مناطق نيمهمرطوب با آبوهواى معتدل متمايل به گرم مىرويد . بومى اروپاى جنوبى و آسيا مىباشد . در هند مىرويد . در ايران در مناطق نيمهمرطوب لرستان در سپيددشت ، خرمآباد ، شهبازان ، بختيارى ، درّه خراسان ، در فارس در اطراف درياچه مهارلو ، در كرمان در ارتفاعات بين كرمان و بندرعباس ، در بلوچستان در تنگه سرحه ، در كوير مركزى درخور ، عقدا ، اصفهان و در رودبار در منطقه هرز زويل بهطور خودرو ديده مىشود . واريتهاى از مورد به نام مورد برگريز در بعضى از باغهاى شمال ايران به صورت گياه زينتى كاشته مىشود . طبيعت آن : معتدل يا مركب القوى مىباشد ولى درعينحال جزء سرد آن از جزء گرم آن بيشتر است . برگ مورد طبيعت آن : سرد و خشك است تركيب شيميايى : اسانس روغنى فرّار شامل ميرتى نيل استات و ميرتنول و سينئول ويتامين A در آن وجود دارد . خواص درمانى : 1 - بيست و پنج گرم از خشك آن را در يك ليتر آب جوش دم كنيد و آب صافكردهء آن را روزى دو يا سه بار و هر مرتبه يك فنجان بنوشيد . قابض است ، براى رفع سوء هاضمه و بيماريهاى معده و كبد مؤثر است ، براى رفع ناراحتىهاى مغزى بخصوص صرع مفيد مىباشد . 2 - هر روز مقدار دو گرم پودر آن را روى جگر بپاشيد و آن جگر را روى آتش نيمپز كنيد و بخوريد . شبكورى را مداوا مىكند . 3 - خوردن اسانس روغنى آن فرحآور و مقوى قلب است ، براى التيام زخمهاى داخلى اثر نافع دارد . 4 - يكصد گرم از عصارهء تازهء آن را با روغن كنجد و مخلوط كنيد و بخوريد . مسهل قوى بلغم است . 5 - بوييدن تازهء آن مقوى دماغ است . 6 - نشستن در آب دمكردهء آن براى رفع بيرون آمدگى معقد مفيد است . 7 - آب جوشاندهء آن را نيمگرم در بينى بكشيد . گرفتگى بينى را باز مىكند . 8 - اكتحال آن ديد چشم را افزايش مىدهد ، رافع خفقان و سردرد و سرگيجه و درد چشم و گوش و درد دندان مىباشد ، براى التيام زخمهاى دهان مفيد است .