حجامت مايه سلامتى بدن و قوت عقل است . ( از امير المؤمنين على عليه السلام ) فن مداوا و معالجه بشرح زير است : 1 - تدبير درباره وضع عمومى بيمار ، يعنى پزشك معالج ابتدا به اوضاع عمومى بيمار توجه مىكند ، و بعد هم دستور مىدهد كه وسايل آسايش و راحتى بيمار فراهم شود ، يعنى محل خواب ، اسباب تهويه براى خوابگاه ، لطافت لباس و رختخواب او تحت مراقبت و رسيدگى قرار بگيرد . 2 - درمان غذائى ، چون روش تغذيه در بيماران برحسب تربيت و مزاجها و نوع بيمارى باهم تفاوت فاحش دارند ، مثلا شخصى كه به مرض قند مبتلاست نبايد غذاهاى قنددار ، و نشاسته‌دار بخورد ، و شخص مبتلا به بيمارى كليه بايد از خوردن نمك محروم شود . يا بيمار ديگرى كه به اختلال كبد دچار شده نبايد گوشت و چربى بخورد . 3 - درمان داروئى ، كه شامل انواع مختلف داروها مىباشد ، امام رضا ( ع ) در رساله خود راجع به اين قسمت فرموده : براى هر نوع بيمارى نوعى از دوا مقرر شده كه بايد بشرح زير رعايت شود . 4 - مداوا با نوع دواى مناسب مرض : وقتى بيماريها را به گروه نوعى تقسيم مىكنيم مىبينيم هر گروه يك نوع دواى مخصوصى دارند ، كه از نظر كيفيت و مقدار با انواع ديگر دواها تفاوت دارند ، و اين اختلاف است كه بايد پزشك معالج آن را با موازين طبى انطباق دهد و رعايت نمايد ، مثلا ( كنين ) دواى عمومى مالاريا ، و سولفور ( ارسنيك ) داروى بيمارى سفليس مىباشد . 5 - رعايت ارتباط عوامل فيزيكى باهم در معالجه بيماران ، ما به تجربه مشاهده مىكنيم كه دسته‌اى از بيماران به ترتيب زير درمان