نازايى نازايى داراى علل متعددى است كه مربوط به هر دو جنس ( زن و مرد ) مىباشد . بارور نشدن يا مربوط به بارور نكردن است يا مربوط به باردار نشدن كه هريك جداگانه بررسى مىشود . براى جستجوى باروركننده ( مرد ) كار آسان‌تر و ساده‌تر است زيرا با يك آزمايش نطفه علت اصلى معلوم مىشود . بدين طريق كه كمبود نطفه يا نبودن آن علت را مربوط به مرد ، در غير اين صورت بيشتر متوجه زن است آزمايشات و بررسىهاى پزشكى زنان مامايى ، علت را آشكار مىسازد در هر صورت براى پيدايش جنين سلامتى هر دو لازم است . داروهايى كه مربوط به مرد و بيمارى او مىباشد در صفحات قبل ذكر شد اكنون به علل نازايى و درمان آن مبادرت مىگردد . بيمارىهاى شايع كه باعث نازايى مىگردد بيشتر از نوع عفونت‌هاست . مثل چسبندگى لوله‌ها ، وجود عفونت در واژن و كيسه رحم و نيز عفونى شدن خود تخمدان‌ها ، كجى رحم ، چاقى بيش از حد و عوامل بىشمار ديگر كه از بحث ما خارج است . مرتب بودن سيكل زنانگى و تخمك‌گذارى ماهيانه عامل ديگرى است كه بايستى به آن توجه نمود عوامل متعدد ديگرى وجود دارد كه شرح آن درخور اين كتاب نيست . ليكن به بعضى از داروهاى گياهى كه كمكى به باردار شدن به‌نمايد اشاره مىشود . [ بعضى از داروهاى گياهى كه كمكى به باردار شدن نمايد ] [ نسخه : 1 ] 1 - شستشوى واژن به وسيله جوشانده شحم حنظل به‌طور روزانه ( 5 گرم شحم حنظل در يك بطر آب ) . [ نسخه : 2 ] 2 - باديان 5 گرم نرم كوبيده با يك استكان گل قند صبح و عصر ميل نمايند ، اين دستور را به مدت 15 روز بعد از پاك شدن به كار برند . سه روز بعد از پاك شدن به مدت يك هفته شب‌ها از شياف زير استعمال نمايند . ( از راه واژن ) [ نسخه : 3 ] ميعه سائله 5 / 2 گرم جاوشير 5 / 2 گرم مر 5 / 2 گرم قسط 5 / 2 گرم همه را نرم كوبيده خوب ساييده و با گلاب خمير كرده شياف‌هايى تهيه كرده هر شب يك عدد استعمال نمايند .