محمود نجم آبادى
244
تاريخ طب در ايران ( فارسى )
( اردىبهشت يشت فقرات هفتم تا پانزدهم ) . در ونديداد باب بيستم فقره ششم از ستايش گياهان داروئى كه بر ضد درد و مرگ و سوختن و تب و سردرد و تب لرز و بسيارى بيماريهاى ديگر بهمانند بيماريهاى پليد و مارگزيدگى و كثافت و گنديدگى اشارت رفته است . اصولا از بيمارى و پرى و جادو و عفونت و كثافت و زن بدعمل و مردم عليل و كمعقل و مبتلى به صرع و قوزى و ناقص الخلقه ، در جميع كتب مذهبى ايرانيان باستان به بدى ياد شده است ( آبان يشت فقرات 92 و 93 ) . يا آنكه فردى كه بر ضد ديوان نام امشاسپندان مخصوصا خورداد را ياد كند . گنديدگى و كثافت از او زدوده شود و چهار ديو ( كه مقصود چهار بيمارى است ) از او دور شوند ( خرداد يشت فقره دوم ) . در برابر اينهمه نفرت از بدى و بيمارى دستور است كه با يارى سپندارمذ بر ضد ديوان بجنگ برخيزيد ، گوششان را بدريد و دستهايشان را ببنديد و اسلحهشان را بشكنيد و بزنجير افكنيد . " در هرمزد يشت آمده است : " هزار درمان ده هزار درمان ( برساد ) فروهر اين مرد پاك را كه موسوم به اسمو خوانونت ( Asmo xvavianat ) را مىستائيم ، پس از آن من مىخواهم كه مثل مرد معتقدى ( فروهرهاى ) ساير پاكدنينان را بستايم ( فروهر ) كئوكرنه ( Gaokerna ) نوانا و مزدا آفريده را مىستائيم " . ( صفحه 65 - يشتها ج 1 پورداود ) . ايرانيان كئوكرنه را هوم سفيد تصور مىكردند . در تفسير پهلوى به كوكرن تبديل شد . در بند هش آمده است كه اين درخت در ميان اوقيانوس فراخ كرت روئيده است . براى آنكه مورد صدمه اهريمن واقع نشود ماهى كر ( Kara ) براى محافظت آن گماشته شده است " . ( زيرنويس صفحه 65 يشتها ج 1 - ) .