محمود نجم آبادى
218
تاريخ طب در ايران ( فارسى )
" اين گياه را از ايران براى مراسم معابد پارسيان به هندوستان مىآورند . در اوستا غالبا منبت اين گياه كوه بلند ذكر شده است . بند هش در فصل 14 فقره 18 فشرده هوم را در خواص سرور و بزرگ كليه گياههاى داروئى خوانده است . " استعمال هوم در مراسم مذهبى بسيار قديم است . اساسا شربت مسكرى بوده پس از ظهور حضرت زرتشت كليه فديه خونين و استعمال شربت مسكر نزد ايرانيان باز داشته شده است ، هرچند كه از هوم در هيچ جاى گاتها سخنى نيست ولى بارتولومه نوشته است . كه در گاتها يسنا 32 قطعه 14 پيغمبر ايران استعمال شربت مسكر را باز داشته است چه قطعه مذكور از صفت دورئوشه سخن رفته است ، يعنى دور دارنده مرگ همين صفت است كه غالبا در اوستا از براى هوم آمده است . هومى كه امروز استعمال مىكنند طورى نيست كه احتمال سكر در آن برده شود و در قديم هم نزد ايرانيان پس از زرتشت شربت مسكرى نبوده است . پلوتارك نيز از استعمال اين گياه مثل فديه در نزد ايرانيان صحبت مىدارد . از آنكه مراسم هوم پيش از زرتشت هم در ميان ايرانيان معمول بوده از خود اوستا به خوبى برمىآيد . " در يسنا 9 آمده است : " در صبحگاهى فرشته هوم خود را به زرتشت ظاهر ساخت . زرتشت از او پرسيد نخستين كسى كه در جهان مراسم هوم بجاى آورد كيست . هوم در پاسخ گفت ويونگهان نخستين بار هوم بفشرد و به او در عوض پسرى مثل جمشيد داده شد . دومين ستانيده هوم آتبين است . در عوض فريدون به او عنايت شد . سومين اترط مىباشد ، كه در پاداش دو پسر مثل اورواخشيه و گرشاسب به او بخشيده شد . چهارمين پوروشسب است كه در پاداش پسرى مثل تو زرتشت از او بوجود آمده . مراسم هوم يكى از مهمترين مراسم دينى زرتشتيان است . با آداب و شستشوى مخصوص ، با