محمود نجم آبادى

213

تاريخ طب در ايران ( فارسى )

طبخ گل او جهت حصاه مثانه و احتباس بول بسيار مفيد ذرور گل او حابس خون جراحات و قدر شربتش يك مثقال و زياده از دو مثقال او كشندهء به تجفيف قويست " . مير محمد حسين عقيلى علوى خراسانى صاحب مخزن الاوديه گويد : هوم المجوس - بضم ها و سكون واو و ميم و الف و لام و فتح ميم و ضم جيم و سكون واو و سين لغت عربيست و آن را مراتيا نيز نامند - ماهيت آن - گياهيست اسفل ساق آن يك عدد و باريك و صلب و گل آن زرد و تيره شبيه به ياسمين و برگ آن ريزه و شكوفه آن شبيه به ياسمين و شكوفه مشكطرامشيع ، و صاحب تحفه نوشته كه ظاهرا از جنس ارغوان زرد باشد و بعضى بخور مريم دانسته‌اند . حكيم مير عبد الحميد نوشته : آنچه متحقق شده هوم المجوس گلى است كه آن را جعفرى نامند اقسام مىباشد : قسمى پنج برك و قسمى مضاعف و جعفرى مذكور شد - طبيعت آن در سوم گرم و خشك و بعضى گل آن را سرد و خشك گفته‌اند - افعال و خواص آن - جالى و حاد و مجفف و مفتح سدد و آشاميدن طبيخ گل آن جهت ادرار فضول و تفتيت سنگ گرده و سنگ مثانه نيز گفته‌اند و براى احتباس بول نيز و ذرور گل آن حابس خون جراحات - مقدار شربت آن - يك مثقال و زياده از دو مثقال كشنده به تجفيف قوى و حكيم مير عبد الحميد مقدار شربت آن را دو توله نوشته و روغن گل آن با دنبه گوسفند ترتيب دهند جهت اوجاع مفاصل بلغمى و سوداوى و با روغن زيتون جهت اوضاع مفاصل بلغمى مجرب است ( صفحه 577 مخزن الاديه چاپ سنگى بمبئى 1273 هجرى قمرى ) . شيخ داود انطاكى ( معروف به ضرير ) در كتاب اول تذكره خود ضمن هوم - المجوس گويد : " هوم المجوس " المراتيه ( ج 1 صفحه 345 ) ، آنگاه در فصل ميم گويد :