محمود نجم آبادى

201

تاريخ طب در ايران ( فارسى )

گياه‌درمانى عموما به سه صورت خوراكى يا بخورى و يا ماليدنى انجام مىگرفته است . آنچه به صورت خوراكى استعمال مىگرديده است احتياج به توضيح ندارد ، همانطور كه در بالا مذكور افتاد به صورت عصاره و يا مطبوخ و يا جوشانده بوده است . بعلاوه گياهان خام نيز استعمال مىگرديده است ، ما شرح تمام گياهان طبى را در آخر اين قسمت و موارد استعمال آنها را متذكر خواهيم گرديد . اما استعمال گياهان به صورت ماليدنى بدين نحو بوده كه فشرده و يا عصاره آنها را با گياهان ديگر ممزوج نموده ، و به صورت آب درمان‌بخش استعمال مىكردند . اين آب را از نباتات مفيد ، و برگ و تخم گياهان با آب مخصوصى كه از محل خاصى مىگذشته مخلوط نموده و استعمال مىكردند و معتقد بودند كه اين آب مداواكننده دردها و رنج‌ها و پاك‌كننده نطفه مردان و زهدان زنان است . باز هم درباره اين آب بعدا متذكر خواهيم شد . طريقه بخور دادن در ايران باستان بسيار متداول بوده است و گياهان چندى به‌مانند كندر و صندل و اورواسنا . وهوگونه و وهوكرتو و هداپنته ، را ( كه شرح آنها در مبحث ضد عفونى آمد ) ، براى بخور دادن استعمال مىكردند ، از آن گذشته كافور نيز مورد استعمال داشته است . در امراض ريوى و هوگونه كه مواد بنزوى ( بنزوات دوسود و تنطور بنژوان ) داشته استعمال مىكردند . اما درمان گياهى از آن درمانهائى بوده ، كه در طب ايران باستان و همچنين در طب ساير اقوام نقش بسيار بزرگى را ايفا كرده و از گياهان بيشتر از معدنيات استفاده طبى به عمل آمده است .