محمود نجم آبادى
195
تاريخ طب در ايران ( فارسى )
زرتشت بسيار آمده است . فقرات شانزدهم و هفدهم و هيجدهم و هفتاد و يكم باب هشتم ونديداد مويد مطلب بالاست . براى آنكه اهميت حشرهكشى در آئين ايرانيان باستان معلوم گردد مطلبى كه از فيثاغورث مورخ و حكيم يونانى در فصل چهارم كتاب سياحتنامه خود در ايران درباره دخمه ميترا از سوگندى كه هر مرد و زن ياد مىكنند و مهر را مخاطب قرار داده مىگويند : " بر افزايش شماره آفريدگان خردمند كه زمين را معمور و مسكون مىدارند سوگند ياد مىكنم ، بر كشتن هر حيوان زيانكار سوگند ياد مىكنم ، بر شيار كردن و زراعت يك زمين و كاشتن يك درخت ميوه سوگند ياد مىكنم ، بر جارى كردن آب خنك در خاك خشك و عمارت يك راه سوگند ياد مىكنم . راضيم پس از مرگ از جايگاه نيكبختان رانده شوم اگر در آنها و زندگانى اين فرائض مقدسه را انجام ندهم " . از طرفى در فصول سابق ضمن حرمت آب و پاك نگاهداشتن آن متذكر گرديديم كه در باب چهاردهم ونديداد درباره مواظبت از سگ آبى كه آن را محافظ آب و بر طرف كننده حيوانات موذيه در آب مىدانستند ، چه مكافات و جزا براى زننده و كشنده آن كفارههائى در آئين زرتشت آمده است . به همين نحو در باب سيزدهم ونديداد مكافات و كفاره زيادى درباره كمخدمتى و بد غذا دادن و آزار و كشتن به سگ پاسبان و سگ محله آمده است . كشنده سگ پاسبان و محله با روحى پرخروش به عالم ديگر رفته و چنين فردى از گرگ بيابان هم خطرناكتر است ( ونديداد باب سيزدهم ) ، زخم زدن به سگ پاسبان و قطع گوش و رگ پاى آنان مستلزم پرداخت تاوان بوده است . براى كشنده موش صحرائى كه به زراعت صدمه زند اجرى جهت پاكى دل و گفتار