سيد احمد على خسروى
85
راهنماى داروهاى تندرستى ( فارسى )
و حركت كامن در آن از قوّه ظاهر گرديد اين ظهور را از قوّه بفعل مىنامند و اما سكون و او را تعريف كردهاند باينكه آن سكون بقاء مادّه است بر قوّه پس فاعل اين فعل مادّه است نه صورت و اين حركت و سكون از كيفيّات ( اشيائى را گويند كه تعلّق بماده است مثل سياهى كه بجسم تعلّق مىگيرد ) است كه علاقهء او بماده است نه خود مادّه و اين حركت بر دو قسم است يا بدنى است و يا نفسانى است امّا بدنى و آن فعلى است از بدن كه بهيجان مىآورد حرارت غريزيّه و اصليّه بدن را و تقويت مىنمايد اعصاب و عضلات بدن را و دفع مىكند موادّ رطوبى را از آن بدن و نيز قلع مىنمايد مواد مجتمعه در معده را و حرارت معده را زياد كرده باعث تحليل غذا و سبب سرازير شدن ثقل است به طرف اسفل و اين حركت منقسم مىشود به چند قسم اوّل حركت شديد و كم مثل اينكه طول يك كيلومتر بدوند بسرعت برحسب طاقت و بنيه و اين گرم مىكند بدن را گرم كردن بسيار و از بدن تحليل مىرود كمى دوم حركت شديد بسيار است مثل اينكه دو فرسخ بدوند و اين گرمكننده بدنست به حد افراط و تحليلبرنده است نيز از رطوبات بدن بسيار سيم حركت كثيره غير شديده است مثل اينكه دوازده فرسخ راه روند برفق و ملايمت و حال عادى و اين گرمكننده بدنست برفق و تحليلبرنده از بدنست برفق چهارم حركت كثيره غير شديده است مخلوط با سكون مثل اينكه سه روز يا بيشتر برفق و ملايمت راه روند و در مواقع خسته شدن و اوقات خواب بخوابند و استراحت نمايند اين نوع حركت نيز گرمكننده بدن و تحليل برنده از بدنست برفق ولى كمتر از سيّمى بنا بر حال دويدن بحدّ اعتدال بهترين حركتها است كه بدن در زحمت و فشار نيفتاده و وقوع و ظهورش به اندازه خواهش و اقتضاء نفس و طبيعت باشد و حدّ اعتدال تا اندازهايست كه عرق بر بدن مستولى شود و هرچه ورزش و حركت بدنى بيشتر باشد عضلات و اعصاب قويتر