سيد احمد على خسروى
83
راهنماى داروهاى تندرستى ( فارسى )
و در آن معده نيز يك نوع هضم پيدا كرده مانند كشك آب غليظ بكيلوس مسمّى شده و از باب المعده برودهء بوّاب ( اثنى عشرى ) ريخته و مقدارى از صاف و لطيف آن از معده بكبد بتوسّط عروق ماساريقا جذب شده و بعد از ورودش در بواب سرازير بروده باريك گرديده و در آنجا با رطوبات غدد معده و روده مخلوط شده نضج ثانوى پيدا كرده و صاف و لطيفش بتوسط همان عروق ماساريقا داخل در عروق ساكنه كه در گودى كبد واقعند شده و در جوف كبد داخل مىگردند و ايضا در كبد يك نوع طبخ پيدا كرده و بكيموس مسمّى شده و تبديل باخلاط اربعه مىگردند و نيز گفتهاند عروق ماساريقا رگهائى هستند كه در طرف راست معده واقع شدهاند و كيلوس بوسيله آنها بكبد مىرسد و صاحب تذكره شيخ داود انطاكيه مىگويد اين شعبهها از شعب بوّابند كه از معده و روده صاف و لطيف غذا را بكبد جذب مىكنند و در تعريف كبد شيخ الرئيس ابو على سينا فرموده كبد عضويست كه تمام مىكند تكوين خونرا اگرچه ماساريقا گاهى حالى به حالى مىكند كيلوس را به خون يك نوع احالهء و در اين كبد عروق ساكنه است كه از گودى كبد از معده و امعاء بتوسط عروق ماساريقا كه متّصل بمعده و امعاء هستند مىمكند كيلوس را و داخل كبد مىكنند و در آنجا تبديل به خون مىگردند و بتوسط عروق اجوف نابت از برآمدگى كبد متوجّه مىسازند به بدن و مائيّت كيلوس را متوجّه كليتين مىگردانند و كف خونرا كه صفراء ( يا گلسترل ) باشد متوجّه مىگردانند بسوى مراره از راه تقعير كبد و متوجّه مىگردانند رسوب خون و كيلوس را به طرف طحال از همان تقعير . در طريق هضم است . بنا بر اقوال متجدّدين از اطبّاء چنان مىرساند كه غذا فقط از روده جذب بعروق شده و از آنجا بمجمع الكيموس و بعدا داخل مجارى خون مىگردد و مىگويند غذا وقتى داخل در معده شد از مجرى مرى و در معده طبخ شده مانند كشك آب غليظ شده