سيد احمد على خسروى

70

راهنماى داروهاى تندرستى ( فارسى )

و طبقه دوّم زرد است و اين داراى شش مرتبه است اول تبنى يعنى برنگ كاه و سبب اين سوء هضم است دوم اترجى يعنى برنگ ترنج سببش نيكوئى حال هضم است سيّم اشقر زردى است كه مايل بسرخى باشد دلالت دارد بر زيادتى حرارت چهارم نارنجى پنجم نارى ششم زعفرانى و هريك از اين سه دلالت آنها بر حرارت بيشتر است از قبلى و طبقه سيّم خضرت است يعنى سبز رنگ و مراتب اين خضرت پنج است اوّل فستقى « 1 » دلالت دارد بر حرارت مزاج مريض دوم آسمان‌جونى يعنى آسمان رنگ و نيلجى « 2 » اين دو دلالت مىكنند بر زيادتى برودت و دوّمى بيشتر از اوّلى و كرّاثى يعنى برنگ سبزى باشد دلالت دارد بر اخلاط سوخته و زنجارى و دلالت دارد بر احتراق اخلاط بيشتر از كرّاثى و طبقه چهارم سياه است و اين داراى چهار مرتبه است اوّل سياهى كه بزعفرانى مىزند دليل بر سوداء صفراوى است دوّم سياه غبارآلوده و تيره‌رنگ است دلالت دارد بر سوداء موجوده از خون سيّم سياهى است كه آخذ از سبزى است دلالت دارد بر سوداء صرف چهارم سياهى است كه بزند رنگش بسفيدى دلالت دارد بر سوداء حادث از بلغم در قوام بول و امّا قوام بول و بوى آن يا غليظ است و دلالت مىكند بر بسيارى اخلاط بدن و يا دلالت دارد بر عدم نضج به اين معنى كه خوب طبخ نشده و يا رقيق و اين رقيق دلالت دارد

--> ( 1 ) فستق يعنى پسته ( 2 ) نيلجى يعنى نيلى