بعد شروع بزياده مىنمايد و اين دليل است باينكه قوّه بدنى گاهى ضعف بر او مستولى شد و گاهى تقويت در بر طرف شدن ضعف است و من جمله ذو الفتره است كه در موقعى انتظار زدنست ولى ساكن است و باز از آن جمله واقع در وسط گويند و او چنانست كه حركت مىكند شريان موقعى كه انتظار حركت را نداشته باشند به عكس ذو الفتره من جمله از انواع مركبه مسلى است و اين زدنى است كه شروع مىكند از نقصان بسوى زياده پس رجوع مىكند از زياده تا بحدّ اوّل در نقصان كه دليلست بر بدى حال بدن من جمله مرتعش است كه انگشتان حس مىكند از شريان حالتى مانند رعشه من جمله ملتويست اين حركتى است از شريان كه گويا ريسمانيست زير انگشتان كه مىپيچند و تابيده مىشود اين چند نوع از غزالى تا ملتوى به غير از منشارى دلالت مىكند بر سوء حال بدن بدانكه از اجتماع اجناس بسائط مذكوره نبض انواع مركّبه بسيارى شناخته خواهد شد سواى چهار نوع مذكوره كه عظيم و صغير و غليظ و دقيق باشد البتّه طبيب حاذق صاحب تجربه وقتى انگشتان خود را بالاى شريان نبض گذاشت از نبضهاى آن تشخيص تركيب آن را خواهد داد و حقير از جهت آسان نمودن آن جدولى تشكيل داده كه اجناس بسائط نبض و انواع مركبهء آن و مانعة الجمع آنها باسهل وجوه نشان خواهد داد و شكل آن چنانست كه جدولى كشيده شده بعدا بسائط نبض بطريقى كه از اول تا وسط بسائط در فوق جدول و از نصف تا باخر در كنار جدول در طرف راست رسم شده و دلائل و اسباب آنها در فوق و كنار متصل به بسائط نوشته شده و چون دلائل و اسباب يكى از بسائط از ابتدا از طرف جنب و راست و يكى از ابتدا فوق باهم جمع كنيم و دلائل و علامات هر دو آنها را در جدول مقابل آنها نگاه كنيم مقدارى از انواع مركّبه از بسائط را با علامات و اسباب نشان خواهد داد و باز همان يك را با دوم از بسائط را با علامات به همان طريق و بعد با سيم آن تا باخر جمع كنيم