سيد احمد على خسروى
51
راهنماى داروهاى تندرستى ( فارسى )
به جهت تنگى نفس و سرفههاى بلغمى نافع و سينه و ريه را پاك مىكند و طبع را لينت دهد . در امراض ريه است . ادويهء تجربهشده براى مرض ريه من جمله از مرض ريه كه ربو گويند يعنى تنگى نفس و علتى است كه در ريه پيدا مىشود كه صاحب علت ناچار است پىدرپى نفس بكشد زيرا قلب در ترويح و اخراج بخار دخانى و يا هواء دخانى احتياجش به هوا يا ردّ بسيار است از جهت ممانعت اين علت و چون بطور اكمل هوا بقلب نمىرسد لذا به پىدرپى نفس محتاجست و سبب اين مرض يا امتلاء ريه است از بلغم غليظ كه از سر بقصبة الريّه نازل شده و فضاء آن را پر مىنمايد و يا از امتلاء ريه است از بخار غليظ امّا اگر از بلغم غليظ شد يا در سرّ متولّد شده و بريه ريخته مىشود و يا در اطراف ريه توليد مىشود او را جلب مىنمايد و علامت اين نفس تنگى بلغمى آنست كه با علامات امتلاء بدن از مواد غليظه مثل پرى زبان و بسيار بودن بارش و خرخره در سينه باشد و زبان از دهن بيرون كند و تنگى نفس بسيار باشد و اگر در تنقيه بدن از اخلاط مبادرت ننمايند خوف خفه شدن در خواب را خواهد داشت پس بر معالج و مبتلايان به اين نوع نفس تنگى بلغمى لازم است كه پاك كنند بدن را بعد از نضج مادّه به خوردن شربت زوفاى مذكور و بحبّ كبريتى يك روز در ميان و يا بسناء مذكور و غرغره كنند بغراغر قابضهء بارده درصورتىكه احساس بنزول مواد صفراوى كنند مثل برگ مورد و پوست خشخاش و گلنار و مازوج و غيره از قوابض بارده و تنقيه دماغ كنند بمعجون فيقراى مذكور و يا باطريفل گشنيزى مذكور و درصورتىكه ضيق نفس از بخارات شد با كمى اشتها و بار زبان نيز معالجه كنند بعلاج مذكور و اين بخار اگر از بخار خون شد يعنى در او علامات غلبه خون ظاهر بود از سرخى رنگ و پرى رگها فصد بايد كرد از رگ با سليق يا از رگ قيفال و يا بفصد و اسيلم كه رگ باريكى است بين انگشت كوچك دست و بادكش قوى از سينه و پهلو و پشت كنند تا بخارات ببادكش از طرف ريه و قلب كشيده شده سبب اختناق و موت فجأه نگردند . و اگر تنگى نفس بطورى شد كه در باز شدن نفس ناچار شد از كشيدن گردن به طرف فوق و بالا گرفتن سر