گفتار دردهاى مفاصل بطور كلّى مخفى نماند سبب اوّليه دردهاى مفاصل وسعت مجارى و تخلخل عضو است و اين يا سازج است يعنى ساده است بدون مادّة و يا در اثر ظهور مواد روية است در آن عضو متخلخل بنا بر هرحال درد اگر در كنار لگن خاصره شد درد وريش مىگويند و يا در سرانگشتهاى پا و پشت پا و بعضى او اوقات تا تمام قدم ظاهر مىشود نقرسش مىگويند و اگر درد در تيره كمر واقع شود وجع القطن مىگويند و اگر در پشت ران از طرف و رگ كشيده شود تا زانو و بعضى اوقات با انگشتهاى پا از كنار وحشى پا عرق النّسايش مىگويند و اگر درد بساير مفاصل ظاهر گردد مثل مفصل زانو و يا دست و يا در ساق پا و غيره مفاصلش مىگويند و اين دردها كلية در اثر ريختن موادّ در خلل و فرج رباطهاى مفصلها است در عقب ترك ورزش و يا ترك شغلهاى قوى و يا در اثر بسيار خوردن غذاهاى رطوبىّ و يا در عقب غمهاى بسيار و يا هر چيزى كه باعث سستى اوطاربين مفاصل شود و علاج اين دردها بطور كلى ابتدا بايد دفع مادّة شود اگر مادى باشد از عضو و بدن برحسب علامات پس اگر صفراء در بدن شد دفع آن بايد نمود مثل اينكه بخورند از هليله زرد خيسيده يك روز در ميان و يا بخورند از فلوس و تكرار كنند تا بدن آنها پاك گردد از مواد صفراوى و تبريد كنند به خوردن آب انار و اگر بلغم شد بايد بمسهل‌هاى گرم مزاج علاج و دفع موادّ نمود مثل اينكه بخورند از حبهاى كبريتى و سناى مكى و سولفات دوسود و قى آورند بربّ ريوند