علاج دوالى خصية و اين دوالى الصّفن اتّساعى است از رگهاى كيسه انثيين و صفن پوست محيط بهر دو خاية است از چيزهائى كه عارض پوست خصية مىگردد رگهاى ضخيمى است و به اين رگهاى ضخيم دوالى مىگويند و علاجش علاج ورم سخت است و گاهى در خصية استرخاء ظاهر مىگردد و به طرف اسفل مىآيد فوق عادت و علاجش اگر پوست بسيار شود اين است كه از بن آن پوست نزديك ابتداء بخيه كنند و ما بقيش را قطع نمايند و يا قطع كنند و بخية نمايند و يابس كنند چنانچه معمول جرّاح‌هاى امروزه است و گاهى خصية از مجراى صفن كه پوست خصية باشد به طرف فوق كشيده مىشود و پائين نمىآيد اگر بتوسط دست كه بفشارند بملايمت پائين نيامد بحمّام‌هاى گرم روند تا مجرا نرم شده و به پائين نازل گردد و اگر پائين نيامد در حمام بكمك دست پائينش آورند و در استرخاء پوست خصية قبل از قطع قوابض استعمال نمايند اگر جمع نشد آن‌وقت قطع نمايند و گاهى كوچكى در خصية ظاهر مىگردد و علاجش اين است كه چرب كنند صبح و عصر بروغنهاى گرم و تقويت بنيه نمايند و ورزش كنند و بحمام‌هاى گرم روند و گاهى تقلّص و كرچى در خصية ظاهر مىشود و اين تقلّص بعد از امراض حادّه و اين در اين امراض علامت بدى است و گاهى بسبب سردى سختى ظهور پيدا مىكند اين مرض در زخمهاى خصية و ذكر