معالجه عسر البول و حبس البول امّا عسر البول كه ذكر شد معنى آن و اما حبس بول يعنى نيامدن بول اگر سبب بزرگ شد تمام بول حبس مىشود و اگر كوچك شد به سختى بول جريان پيدا مىنمايد و خارج مىگردد و علاج اين دو در آنجا كه سببش ظاهر است ولى آثار حرارت يا برودت آن آشكار است در حرارة مزاج بحدّة و سرخى بول و در برودة بغلظت بول و سفيدى رنگ آن و بسيار احتياج به بول يعنى تعدّد و بسيار بودن دفعات آن نه بسيار بودن مقدار آن مثل حال صحّت كه با عسر يا حبس توام باشد بايد معالج روى آثار حرارة تبريد نمايد و مدرات باردة استعمال كند و روى آثار برودت تسخين نمايد و مدرّات حارة استعمال نمايد و اگر سببش آشكار بود بايد آن كه دفع سبب است نمايد مثل اينكه ورم باشد در مثانة بايد در علاج رجوع بعلاج ورم مثانة نمايد و يا ورم كليه بود و يا استرخاء مثانة بود و يا اينكه سبب سنگ بود در اين مواضع و يا سبب از حميّات حارّه باشد و گاهى در اثر خشكيدن مجراى بول حبس بول يا عسر بول عارض مىشود در چنين حال بايد مرطبات استعمال كرد مثل خوردن شير و تزريق آن و روغن بادام شيرين و تزريق آن و تكرار كردن تا مجرا تر گردد و رفع خشتگى بشود مخفى نماند در ورم مجراى بول تا ممكن است نبايد قاثاطير استعمال كرد يعنى ميلى كه بجهة اخراج بول در نفس رد مىكنند و اخراج بول مىنمايند بعلة اينكه ورم را بسيار مىكند و يا مجرا را زخم مىنمايد و بول الدم ظاهر مىگردد و عسر البول و احتباس بولى كه در اثر ورم ظاهر شود بتدريج است نه دفعة و اما اگر از سدّه و خون منجمد شد و يا از خلط غليظ شد دفعة عارض مىگردد و در علاج سدّه بايد مدرّ و مفتح و مسهل بخورد مريض داد تا رفع شود و همينطور در خلط غليظ بايد مدر و مسهل بلغم داد مانند حب كبريتى كه اخلاط غليظه را از اعماق بدن خارج مىنمايد و اما اگر خون منجمد شد بايد بعلاج جامد شدن خون در مثانة معالجه كنند و اگر از سرماى سخت شد اين عسر و حبس بول بايد مريض را بحمام‌هاى گرم به‌برند و اگر ؟ ؟ ؟ به او شد بايد بمفتحات و مسخنات علاج كرد مثل خوردن تخم كرفس و انيسون و زيره و غيره و اگر در