در استرخاء مقعد شقاق بسيار مفيد است و اگر خواهند اثرش بيشتر شود نيم مثقال مايه شتر اضافه كنند بجفت و مقل و صاحبان شقاق بايد از غذاهاى قابض و ترش پرهيز كنند استرخاء مقعد اين استرخاء يعنى سستى مقعد باندازه‌ئى كه نتواند غايت را حفظ كند گاهى از فلج يك شق بدن است و گاهى از سردى مزاج مقعد است و گاهى از قطع باسور است در مقعد على اىّ حال گاهى حادث مىشود اين استرخاء از استرخاء عصب ليف و گاهى از قطع آن عصب و گاهى از سردى مزاج مقعد و فرق استرخاء مزاجى با استرخاء از قطع عصب اين است كه استرخاء مزاجى بتدريج ظاهر مىشود و استرخاء از قطع عصب دفعة ظاهر مىگردد بعد از ضربه يا سقطه و علامت اين استرخاء خارج شدن غايط است بدون اراده و علاج اين اگر از سردى مزاج شد بنشينند در مطبوخ سنبل الطيب و جوز السرو و ابهل و انيسون و رازيانه و بعد استعمال قوابض كنند بانضمام ادويه گرم‌كننده به اين طريق كه بگيرند از جفت و گلنار و مازو و برگ مورد و سنبل الطيب بكوبند و بجوشانند و بشويند ليف مقعد را و پنبه آلوده كرده در مقعد رد كنند و قى آورند بانتيمون قى بدستورى كه سابق ذكر شد و يا قى آورند بتخم ترپ و عسل بطريقى كه ذكر گرديد در امراض گذشته تمام شد