در ضيق حدقه است . و از امراض چشم ضيق حدقه و انتشار و اتساعست امّا ضيق حدقه و آن جمع شدن سوراخ پرده عنبيّه است سببش يا ورم است در پرده عنبيّه از رسيدن ضربه يا سقطه به چشم علاجش زلو انداختن در پشت گوش محاذى چشم عليل و ريختن در چشم لعاب اسفرزه و دواى برء الساعه عين مذكوره و داخليون ابيض عين و تليين طبيعت كنند بمسهل فلوس و بمياه فواكه بارده و اين ورم تشخيص داده مىشود به برآمدگى و پستى و بلندى در سوراخ و كنار سوراخ حدقه . و اما انتشار اين انتشار چنانست كه در وقت نگاه كردن نور عين به اطراف و جوانب متفرق شده از ديدن باز مىماند و دليل است بر ضعف قواى چشم و علاجش تقويت بدنست بورزش كردن و خوردن غذاهاى شيرين و چرب . و اما اتّساع حدقه و اين از امراض عنبيّه است چنان كه انتشار از امراض نور است و اين اتساع باز شدن از اثر سقطه يا ضربه و يا تشنّج آن پرده و از كثرت رطوبات پرده عنبيه است اگر در اثر ضربه يا سقطه ظاهر شد همان علاج مذكور در ضيق است كه از تورّم حاصل مىشد و اگر در اثر تشنّج اعضاء مجاور آن شد بايد علاج تشنّج « 1 » نمود يا رطب است و يا يابس اگر رطب « 2 » شد بايد تنقيه رطوبات بدن نمود بحب كبريتى و بمسهل سنا و غيره و اگر از تشنّج يابس « 3 » شد به اين معنى كه علامات رطوبات از كثرت آب دهن و ترهّل بدن و ساير علامات غلبهء بلغم نداشت معالجه كنند بريختن شير در چشم و لعاب شنبليله و نطول « 4 » بسر شير گرم و در صبح و شب اشاميدن شير و در حمام‌هاى نيمگرم توقف نمودن و اگر از كثرت رطوبات شد علاجش به تنقيه بدنست از رطوبات بحب كبريتى مذكور و بمعجون راوند و بحمامهاى گرم رفتن و ورزش نمودن بهر طريقى كه رطوبات بدن كم شود از راه عرق

--> ( 1 ) كرچ شدن ( 2 ) تر ( 3 ) خشك ( 4 ) دواهاى آبى بسر ريختن