سيد احمد على خسروى
242
راهنماى داروهاى تندرستى ( فارسى )
در علامات و معالجات سوء مزاج معدة دهن جريان پيدا كند و علاج آن به خوردن اغذيه متوبّله و دارچين و غيره از ادويه حاره يابسه و به خوردن اسيد سولفوريك بدستورى كه گذشت دوازدهم سوء مزاج خشك مادّى سوداوى است و علامت آن بسيارى اشتها يا ضعف هضم و بسيارى نفخ و سوزش دهن معدة و خروج شيئ سياهرنگ بقئ و غثيان و بزرگى طحال و ترهّل بدن و خشكى آن بدن و علاج آن نضج ماده سوداوى است و پاك كردن آن بمسهّل سوداء كه مسهل انتيمون مذكور باشد و ترطيب مزاج معدة است بمرطّبات مانند شير گاو و شيربرنج و بمطبّخات و بدن ادوية سيزدهم سوء مزاج گرم و تر دموى است و علامت آن نيز علامات غلبه خون و علاج آن كم كردن موادّ دموى است بفصد و تبريد كردن بربّ انار و ربّ غوره و غيره از اشياء سرد و خشك چهاردهم سوء مزاج گرم و خشك صفراوى است و علامات آن تلخى دهان و غشى دائم و خروج صفراء بقىء و براز و زردى در بول و آروغ بدبو بعد از اكل و سقوط شهوت و علاج آن تنقيه معده است بقئ به آب گرم و سكنجبين و يا بساير مقيّات مانند كنگر زو و انتيمون قى و اپيكا و غيره و اسهال طبيعت كردن بخيسانيده هليله زرد و بطبيخ فلوس خيار شنبر و تبريد كردن تا وقتى زبان از بار پاك گردد پانزدهم سوء مزاج سرد و تر بلغمى است و علامت آن كمى اشتها و ميل باغذية حرّيفه يعنى تند و غشى و انتفاخ بطن و عطش كاذب و يا نبودن عطش و آروغ ترش و خروج