در سلّ رية بقول دكتران جديد گفته‌اند مشرّحين جديده هميشه حدوث سلّ رية از توبركولى شدن مزمن رية است و يا در عقب ذات الرّية پنيرى است و توبركول اسم است براى سورمزاجى كه عارض اعضاء مىگردد يعنى دانه‌هاى كوچك مخصوصى حاصل مىشود در خلل و فرج اعضاء كه باعث سود مزاج آن مىگردند بخصوص در رية كه اگر آن دانه‌ها ظاهر شوند و سبب سود مزاج رية گردند اين را توبركول رية مىگويند و بعد از مزمن شدن اين سلّ مىگردد و اين عبارت مبهم است بنا بر قول قدماء همچنانكه ذكر شد يا از غليان و ثوران خون رية متورم مىگردد و يا از نزول موادّى از راس كه در اثر كثرة طول آن و بسيارى حركت رية متورّم گرديده و بعدا اگر علاج نشود و بجراحت رية بكشد سل مىگردد البته تا موادّى متوجّه عضو نشود مئوف و يا متورّم و داراى سوء مزاج نخواهد شد و ما احتياجى بشناختن آن مادّه نداريم بلكه روى علامات و عوارضات آن حكم بمادّه منصبة با مولّده در عضو خواهيم نمود اين است كه نوشته‌اند سبب اين سل خوب شناخته نشده اهل فرنگ و مشرحين و همين مشرّحين جديده گفته‌اند در هر سن ظاهر مىگردد اين سل بيشتر در جوانان از هيجده تا سى و دو ظاهر مىشود و گفته‌اند ايضا ممكن است بعد از نفث الدم قوى ظاهر شود و مشرحين و محققين جديده مىگويند سلّ توبركولى در همه اعضاء ممكن است ظاهر شود در دماغ يا در كبد يا در گوشت يا در استخوان مثل اينكه سلّ استخوانى مىگويند و هريك را به آن عضو نسبت مىدهند مانند سل دماغى و سل كبدى و اين سل را گفته‌اند فشار مزاجى است كه متّصف مىشود بضعف و لاغرى شديد و تب دائم ولى انتظامى شديدى در اعمال رية حاصل اقوال