سيد احمد على خسروى
177
راهنماى داروهاى تندرستى ( فارسى )
در اورام عارضه در سينه و پرده ان و يا در پرده خارجى صدر امّا ذات الجنب خالص و آن ورمى است در غشاء مستبطن اضلاع صدر از داخل يا در حجاب حاجز يعنى سوده كه فاصله است بين آلات غذا و آلات نفس در جانب ايمن يا ايسر و اما شوصة و آن ورمى است در بين اضلاع خلف آن اضلاعى كه سرهاى آنها بهم نرسيده است و به آنها اضلاع روز مىگويند و علامت مخصوص به اين شوصة اين است كه عليل ممكن نمىشود اينكه حركت كند و اينكه بخوابد به هيچ شكلى از اشكال و اگر ورم در حجاب منصّف صدر واقع و ظاهر شد اگر آن ورم در طرف سينه بود به آن ذات الصّدر مىگويند و اگر در طرف ظهر و پشت ظاهر شد ذات العرضش مىگويند و علامت ذات الصّدر ورمى است در سينه و نمىتواند عليل نگاه كند به طرف زمين و علامت ذات العرض اين است كه نمىتواند عليل بخوابد بر پشت و ظهور درد است بين دو شانش و گاهى عارض مىشود ورم در غشار مستبطن صدر در چهار طرفش يمين و يسار و قدّام و خلف پس به اين خانقه مىگويند و اما سرسام و آن ورمى است در حجاب ديافراغما كه پرده است بين معدة و كبد واقع شده و علامت مخصوص اين زوال عقل است انتهى كلام الشيخ و علاج ذات الجنب و ذات الصّدر و شوضه و ذات العرض و خانقه همه اينها مثل علاج ذات الرية است پس ابتدا بايد فصد نمود از جانب مخالف درد و بعد از جانب موافق درد و تبريد كرد بمنضجهاى بارده مذكوره در اوائل كتاب و بادوية مذكوره در ذات الرية و بعضى اوقات محتاج بحجامت مىكردند و در آخر اگر درد ساكت نشود بايد زلو انداخت در موضع درد و اگر يبوست مزاج در مبتلايان به اين گونه امراض ظاهر شد تليين مزاج كنند بمسهّل فلوس مذكور و از لواشكهاى بارده رادعة در محل درد بيندازند و بامالههاى بارده مذكور اماله كنند تا مرض قطع گردد و بعوض آب ماء الشعير بخورانند و لعاب