در شناختن سرفه‌ها ؟ ؟ ؟ است و يا سياه شد سوداست و اگر قرمز شد خون است و فرموده اگر ديديد سرفه بعد از غذا شدت كرده و بسيار شد دليل بر اين است كه سببش پرى معده مىباشد و اگر سرفه بعد از ورم كبد ظاهر شد سببش همان ورم كبد است و ورم كرم كبد خالى از تب نمىباشد و اما ورم بارد و سرد كبد بدون تب است و علامتش احساس مريض است بسنگينى در طرف كبد و سرفه‌هائى كه چيزى با آن خارج نمىشود علّة و سببش خشونة سينه است و علاج اين سرفه خشونى بلعوقات است و لعوق چيزى را بجوشانند تا بقوام آيد گويند مانند لعاب بزرگ و كل خطمى و بارهنك و صمغ عربى و غيره و غذا دهند باين‌گونه صاحبان سرفه خشونى بحريره نشاسته و شيربرنج و كدو و آب ؟ ؟ ؟ بركه شفتالو و غيره و سرفه غليظ بلغمى را بايد بشربت زوفاى مذكور اصلاح نمود تنبيه اطبّاء جديدة و مشرّحين آنها چون اقوال شيخ الاطبّاء ابو على سينا را درست ترجمه به زبان خودشان نتوانسته‌اند بنمايند و يا اينكه درست نفهميده‌اند لذا در كتب طب خودشان نوشته‌اند قدماء اطبّاء اسمى از سياه‌سرفه نبرده‌اند بلكه همين بيانات شيخ الرئيس رحمه در شناختن و تعريف بطريق كلى كفايت مىنمايد زيرا تمام اقسام سرفه‌ها در اين تعريف داخل هستند و لازم نيست فقط باسم سياه‌سرفه ذكر شود و اين اسم اصطلاحى است تازه و همان سرفه رطوبى سياه سرفه است چنانچه در سياه‌سرفه بعرض رسانيدم و از ابتداء كتاب و شروع از امراض تا بذات الرية بطور اختصار ذكر نمودم و از اين به بعد شروع از ذكر ذات الريه مىنمايم بعون الله تعالى