مىشود اين تعفّن اخلاط در خارج عروق بلرز و تكان و تب در يك موقع كه روز اخد مىنامند و بقطع اينها در زمان و وقت ديگر اين‌گونه تب را نوبه مىگويند ( مالاريا ) و نوبه يا همه روز است در شبانه‌روز يك دفعه مىگيرد و چند ساعت مىكشد و بعدا قطع مىشود فى نفسه و اين را نوبهء بلغمى مىگويند يعنى تعفّن بلغم مىباشد سبب اوست لذا بايد در علاجش كوشيد به اين معنى كه قبلا منضج بلغم بدستورى كه ذكر شد در تبهاى بلغمى و در تعفن بلغم در داخل عروق بعد از مسهل دادن بمسهل سناى مذكور و يا بسولفات و غيره تا معده پاك شود يعنى زبان بىبار گردد و پس از كار كردن شكم به مريض بخورانند از گنه‌گنه و اسيد سولفوريك چهار نخود و 12 قطره در دو دفعه با آب گرم و قند و مكرر كنند تا قطع شود نوبه و از اغذيه و ادويّه بارده پرهيز كند زيرا مزاج اين‌گونه امراض سرد مىباشد و يا اين نوبه يك روز در ميان است يعنى در چهل و هشت ساعت يك دفعه مىگيرد و اين‌گونه مرض را نوبه صفراوى گويند يعنى تعفّن صفراست در خارج عروق و مزاج اين‌گونه مرض گرمست بايد بمنضج و مسهل بارده علاج شود پس از پاك شدن بدن از صفراء بايد گنه‌گنه و يا چيزهائى كه اين عمل و فايده دارند مانند مرگ موش بخورانند به مريض ( ارسينك ) تا نوبه قطع شود و فرق اين نوبه مذكوره اوّل اين است كه در اين گنه‌گنه و امثال آن را با شربتهاى مبرّده حامضه بايد خورد مثل آب ليمو و اطفاء حرارت كند در اين مرض بسكنجبين و آب انار ترش و شربت آلو و شربت زرشك و غيره از مبرّدات و خاموش‌كننده‌هاى عطش و حرارت و يا اين نوبه كه داراى اخذ و فترة است يك روز شروع مىكند با لرز و تب و عطش و دو روز قطع مىشود و اين را ربع داير مىگويند مزاج اين‌گونه مرض سرد است البتّه بايد بعد از منضج كامل و نضج مادّه سوداوى دفع مادّه سوداوى كنند بمسهل افتيمون ذكرشده و بعد از پاك شدن معده بخورانند به مريض گنه‌گنه و آسيد سولفوريك چنانچه ذكر شد و همين نوبهء ربع كه مادّهء آن سوداء است ممكن است سه روز در ميان ظاهر گردد و يا چهار روز و بيشتر هرچه بالا رود و به خمس و سدس و سبع و ثمن و تسع و عشر مسمى شده است و معالجهء اين امراض مثل معالجهء