سيد جلال مصطفوى كاشانى

72

مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى ( فارسى )

شرط چهارم : به‌طورىكه قبلا گفتيم چهارمين شرط از شرايط اندازه‌گيرى متابوليسم پايه اين است كه چون بعضى داروها مانند تيروكسين ، آدرنالين و . . . بر روى متابوليسم پايه تأثير دارند ، بايد 48 ساعت قبل از آزمايش از استعمال هرگونه دارو ، به هر شكل و از هر راه كه باشد خوددارى شود . 8 - 3 - 3 - داروهاى گرم و سرد به‌طور كلى هر دارويى وارد بدن شود ، كم‌وبيش روى دستگاه عصبى - غددى تأثير مىگذارد و مقدار متابوليسم پايه را تغيير مىدهد ؛ بعضى داروها شدت متابوليسم را زياد و بعضى ديگر كم مىكنند . گاهى نيز دارو روى متابوليسم پايه بىتأثير است ؛ قدما دستهء اول را داروهاى گرم ، دستهء دوم را داروهاى سرد و آن‌هايى كه روى متابوليسم بىاثرند داروهاى معتدل مىناميدند . بديهى است به‌طورىكه مكرر گفتيم ، منظور پزشكان قديم از گرمى و سردى ، اين نبوده است كه اگر اين داروها را لمس كنيم ، احساس گرمى و سردى به ما دست بدهد ، بلكه مقصود گرمى و سردى بالقوه بوده است ؛ يعنى پس از ورود به بدن حرارت و برودت ايجاد مىكنند . ابن سينا و ساير پزشكان قديم ، در آثار خود ضمن شرح عواملى كه در بدن حرارت و برودت ايجاد مىكنند ، از داروهاى گرم و سرد نيز نام برده‌اند . هم‌چنان‌كه امروزه يكى از شرايط اندازه‌گيرى متابوليسم پايه اين است كه شخص مورد آزمايش نبايد از 24 ساعت قبل ، دارويى مصرف كند كه روى متابوليسم بدن تأثير دارد . قدما نيز نظير همين شرط را دربارهء تشخيص مزاج‌هاى گرم و سرد در اشخاص به كار مىبردند . مىگفتند اگر شخص معتدل المزاجى دست به بدن شخصى بگذارد و گرمى احساس كند ، مىتواند حكم كند كه مزاج آن شخص گرم است . به‌شرطى كه اين شخص هيچ‌گونه دارويى كه در بدن حرارت ايجاد كند ، مصرف نكرده باشد . اكنون ، مىخواهيم بدانيم چگونه و از چه راه ، داروها حرارت و برودت در بدن ايجاد مىكنند . مىدانيم كه حرارت بدن انسان و حيوانات خون‌گرم ثابت است . اين ثبات درجه حرارت ، از تعادل و توازن بين توليد و اتلاف حرارت در بدن به دست مىآيد ، بدين معنى