سيد جلال مصطفوى كاشانى
64
مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى ( فارسى )
گوشت يكى از مهمترين انواع مواد سفيدهاى است ، بنابراين ، به دستور دانشمندان كنونى ، از خوردن هر نوع گوشت بايد پرهيز شود ؛ ولى در كتب طب قديم فقط گوشت پستانداران و پرندگان را گرم دانستهاند ( يعنى اگر كسى آن را تناول كند ، در بدنش حرارتى زائد بر حرارت غريزى و طبيعى او ايجاد مىشود . ) و گوشت ماهى تازه را سرد ذكر كردهاند ( يعنى ، اگر كسى ماهى تازه تناول كند نه تنها در بدنش حرارت اضافى ايجاد نمىشود ، بلكه از شدت سوختوساز نيز كاسته مىشود و متابوليسم پايه را پايين مىآورد ) ؛ ولى در كتابهاى امروزى هيچگونه استثنايى براى مواد سفيدهاى قائل نشده و به مصرف ماهى تازه در كم كردن متابوليسم پايه اشارهاى نكردهاند . تخممرغ يكى ديگر از مواد سفيدهاى است . بنابراين ، امروزه بهطور مطلق ، پرهيز از آن را براى رعايت شرايط متابوليسم پايه دستور دادهاند ؛ ولى اگر به كتب طب قديم مراجعه كنيم ، مىبينيم بين زرده و سفيدهء آن فرق گذاشته ، زردهء آن را گرم و سفيدهء آن را سرد و مجموع آن را معتدل دانستهاند . پس اگر در رژيم غذايى كسانى كه مورد اندازهگيرى متابوليسم پايه قرار گيرند ، سفيدهء تخممرغ و ماهى تازه داخل كنيم ، بااينكه اينها از مواد سفيدهاى هستند ، نه تنها متابوليسم را بالا نمىبرند ، بلكه اندكى هم از مقدار آن خواهند كاست . در بين ساير مواد غذايى كه امروزه جزو رژيم مخصوص اندازهگيرى متابوليسم پايه محسوب مىشود بعضى مانند عسل ، كره و مربا در افزايش متابوليسم و بعضى ديگر مثل اسفناج پخته و كدوى پخته در كاهش متابوليسم پايه تأثير دارند . دستهء اول را قدما گرم و دستهء دوم را سرد مىدانستهاند . فايدهء عملى اين بحث علمى اين است كه در آزمايشهاى بالينى ، موارد زيادى پيش مىآيد كه پزشك بايد وضع مزاجى بيمار را از لحاظ اندازهء متابوليسم و افزايش يا كاهش آن در نظر گيرد و اگر روزى برسد كه به نوشتهء دكتر نصرت اللّه كاسمى ، كليهء بيمارىها را از نظر ارتباط آنها با اختلالات غدد درونريز مورد مطالعه قرار دهند « 1 » ، در آن روز اهميت اين
--> ( 1 ) . دور نيست پس از زمان ما ، عصرى ببايد كه علم الامراض انسانى فقط از همين لحاظ ، يعنى ارتباط امراض با اختلالات غدد مترشح داخلى ، مناط اعتبار باشد و مورد مطالعه واقع شود ( علم الغدد ، جلد 3 ، صفحه 168 ) .