سيد جلال مصطفوى كاشانى

55

مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى ( فارسى )

اين موضوع بر پزشكان قديم ايران نيز معلوم بوده است و در مورد تعيين مزاج اشخاص به آن توجه مىكردند براى توضيح و تفسير مطلب ، ابتدا بايد ببينيم « اثر ديناميك مخصوص مواد غذايى » چيست . 8 - 3 - 1 - اثر ديناميك مخصوص مواد غذايى چنان‌كه مىدانيم ، غذاها در بدن مىسوزند و حرارت ايجاد مىكنند ، درست به همان مقدارى كه اگر در خارج از بدن ( مثلا در بمب كالوريمتريك ) سوخته باشند . براى مثال از سوختن « 1 » گرم مواد سفيده‌اى ، 4 كالرى حرارت توليد مىشود . علاوه بر اين حرارت كه از سوخت‌وساز مواد غذايى در بدن به وجود مىآيد ، بسيارى از غذاها پس از جذب و ورود در خون ، به واسطه اثر تحريكى كه روى دستگاه عصبى سمپاتيك يا تحريك غددى مانند هيپوفيز ، سورنال ، كبد و مخصوصا تيروئيد دارند ، باعث سوزاندن مقدارى از ذخاير غذايى موجود در سلول‌ها مىشوند و از اين راه نيز حرارتى ايجاد مىكنند كه آن را « حرارت اضافى » ناميده‌اند ، و اين خاصيت مواد غذايى را « اثر ديناميك مخصوص مواد غذايى » مىگويند . « 1 » مقدار اين « حرارت اضافى » برحسب مواد غذايى مختلف ، متفاوت است و پروتئين‌ها بيش از چربىها و قندها آن را توليد مىكنند . حال آنكه حرارت سوخت‌وساز چربىها ، چنان‌كه ديديم ، بيش از دو برابر حرارت سوخت‌وساز پروتئين‌ها است . به اين جهت ، در مناطق سردسير و فصل زمستان ، بدن براى توليد گرما و مبارزه با سرما به گوشت ، بيش از چربىها نياز دارد ( در عين حال ، چربىها نيز چون در وزن كم ، كالرى زياد توليد مىكنند ؛ منبع ايجاد حرارت به‌شمار مىروند ) . به‌هرحال ، چون اثر ديناميك مخصوص پروتئين‌ها بيش از ساير مواد غذايى است ، به كسانى كه بايد متابوليسم پايه در آن‌ها اندازه‌گيرى شود ، توصيه مىشود كه از 24 ساعت قبل از آزمايش ، مواد سفيده‌اى را از غذاهاى خود حذف كنند تا اين حرارت اضافى توليد شده و مصرف انرژى در بدن به حد اقل برسد .

--> ( 1 ) . لئون ، فيزيولوژى ، ص 453 .