سيد جلال مصطفوى كاشانى
47
مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى ( فارسى )
در حال حاضر براى متخصصان فن ، ايدهآل به حساب مىآيد . چنانكه دكتر نصرت اللّه كاسمى ، استاد غدد دانشگاه تهران ، در كتاب غدد مترشح داخلى و بيمارىهاى آن ، جلد 3 ، صفحه 168 مىنويسد : دور نيست پس از زمان ما ، عصرى بيايد كه علم الامراض انسانى فقط از همين لحاظ ، يعنى ارتباط امراض با اختلالات غدد مترشح داخلى ، مناط اعتبار باشد و مورد مطالعه واقع شود . ما ايرانيان با مطالعهء دقيق در تأليفات پزشكان قديم ايران و غور و تحقيق در افكار علمى آنان خواهيم توانست در راه رسيدن به اين هدف گامهاى مؤثرى برداريم و درحقيقت ، پيشقدم باشيم و چنين نيز خواهد شد . اكنون موقع آن رسيده است كه ببينيم قدما مزاجهاى گرم و سرد را چگونه تشخيص مىدادند و راهنماى آنها در اين امر چه بود . ابن سينا در قانون مىنويسد : « اجناس الدلايل التى منها يتعرف احوال الامزجه عشره » ؛ يعنى ، مزاجها را از ده راه مىتوان شناخت . ما فقط خلاصهاى از مطالبى را كه مربوط به نخستين راه شناختن مزاجهاست با توضيحاتى در اينجا نقل مىكنيم . 8 - نخستين راه شناختن مزاج : لمس پوست بدن لمس كردن پوست بدن ، نخستين راه شناختن مزاجهاست ، چون از راه حس لامسه بهتر و زودتر مىتوان مزاجها را تشخيص داد و درك آن براى غير طبيب آسان است براى همين ، آن را بر ساير راهها مقدم داشتهاند . بهطورىكه قبلا گفتيم كسانى كه متابوليسم پايهشان بيش از ميزان عادى است ( خواه بر اثر هيپرتيروئيدى يا ازدياد فعاليت سورنال ، هيپوفيز و غيره ) قدما چنين اشخاصى را گرممزاج مىناميدند كه افراد دستهء اول درجه حرارت بدنشان معمولا از 37 درجه متجاوز بوده تا 38 درجه هم بالا مىرود بدون اينكه عفونتى در كار باشد . « 1 »
--> ( 1 ) . سزارى ، بيمارىهاى غدد مترشح داخلى ، صفحه 233 .