به كار بستن اصول و موازين پزشكى معاصر ، عايد بيماران مىشود ، با كليه زيان‌هايى كه از اين راه عايد آن‌ها مىشود ، بسنجد و در اين سنجش و مقايسه ، از خطاها بپرهيزد و راه صحيح را انتخاب كند ، درست ، مانند مسافرى كه در بيابان بىآب‌وعلفى گم شده است و براى تشخيص راه درست از بيراهه‌هاى خطرناك به تكاپو مىپردازد . براى چنين مسافرى عاقلانه‌ترين كار اين است كه قبل از اقدام به هر امرى بايستد و به اطراف خود بنگرد و اوضاع پيرامون خود را درست بررسى كند و كوركورانه و بدون مطالعه راهى را انتخاب نكند ، بلكه از نظر ارزشيابى ، بين راه‌هايى كه به جنگل‌هاى انبوه و مخوف يا كوره‌راه‌هاى صعب‌العبور و خطرناك منتهى مىشود و راه‌هاى ديگرى كه اميد نجات در آن‌ها به يقين يا حد اقل به احتمال وجود دارد ، فرق بگذارد . پزشك محقق نيز به همين ترتيب بايد براى نيل به هدف بزرگ و مقدسى كه نجات جان بيماران را به نحو احسن تضمين و تأمين مىكند ، به ارزشيابى وضع پزشكى موجود بپردازد . ولى تصديق بفرماييد كه بدون كوچك‌ترين ترديد ، در حال حاضر ، هيچ مطالعه و تحقيقى را در هيچ‌يك از شئون علوم كنونى ، مشكل‌تر از اين نمىتوان يافت . نخستين كارى كه براى تحقيق پيرامون اين ارزشيابى بايد انجام گيرد ، اين است كه نقش اصلى پزشك و ارزش دخالت او در درمان بيمارىها ، به‌درستى و به‌طور كامل بررسى شود . براى روشن شدن اين موضوع ، به ذكر مثالى مبادرت مىورزيم . اگر اتومبيلى خراب شود و از كار بيفتد ، حتما بايد يك مكانيك متخصص يا فرد ديگرى كه آشنا به اصول فنى اتومبيل باشد ، براى رفع نقص يا نواقص آن دخالت كند ، هيچ اتومبيلى در جهان وجود نداشته و ندارد كه پيچ ، مهره ، اعضا و اجزاى آن ، پس از خرابى به‌طور خودكار مرمت شود و نواقص و خرابىهاى آن ، خودبه‌خود مرتفع شود . ولى در مورد انسان و ساير موجودات زنده چنين نيست و نيروى مرموز و شگرفى در آن‌ها نهفته است كه پس از پيدايش فساد ، ضايعات و اختلال در اندام‌ها ، مستقلا و بدون دخالت پزشك ، به ترميم ضايعات و رفع اختلالات مىپردازد و خرابىها را اصلاح مىكند . البته اين امر حدّى دارد و در بسيارى از موارد ، آن نيروى مرموز و شگرف ، كه بدن را در برابر تهاجم عوامل زيان‌بخش حفظ مىكند ، قادر به