3 - 3 - خواص درمانى سير به نقل از كتاب تحفة المؤمنين اساس اين مطالب را اروپاييان از كتاب‌هاى طبّ قديم ايران ، به‌خصوص كتاب قانون ابن سينا ، گرفته‌اند و حكيم مير محمّد مؤمن در كتاب تحفه المؤمنين دربارهء خواص گياهان دارويى داد سخن داده است . از زمان صفويّه به بعد ، از ترجمهء اين كتاب به زبان‌هاى اروپايى استفاده‌هاى شايان برده‌اند . در اينجا ، خواص ثوم ( سير خوراكى ) به نقل از تحفه المؤمنين با توضيحاتى شرح داده مىشود : ثوم به فارسى سير مىگويند و برّى آن [ ( يعنى خودرو و طبيعى كه در بيابان‌ها مىرويد ) ] اسقورديون است و بستانى [ ( يعنى آنچه كاشته مىشود ) ] دو قسم مىباشد : يكى بسيار دندانه [ ( يعنى دانه‌دانه ) ] و يكى منحصر به يك دندانه و به‌قدر پياز كوچكى و او [ ( آن ) ] كمتر است [ ( يعنى آنچه سير وجود دارد قطعات جدا از هم در درون سير است ) ] و جبلّى ( كوهى ) او را به فارسى موسير گويند و بهتر از همه بستانى مشهور پردندانه است . در آخر سوّم گرم و خشك [ ( يعنى ، گرمى و خشكى مزاج آن به درجه‌اى است كه اگر زياده از مقدار معيّنى خورده شود زيان‌بخش است ولى كشنده نيست ، اگر در درجهء چهارم باشد كشنده است ، مثل افيون ) ] و محلّل [ ( تحليل‌برندهء ورم‌ها ) ] و مدرّ حيض و بول و عرق [ ( يعنى قاعده‌آور ، ادرارآور و عرق‌آور است ) ] و مفتّح [ ( يعنى باز كنندهء سدّه‌ها ) ] و جلا دهنده [ ( يا جالى ) ] و جاذب [ ( جذب كنندهء مواد مضر از درون اعضا ) ] و مجفّف [ ( خشك‌كننده ) ] رطوبات بدن و مفاصل [ ( رطوبت زائد را از مفاصل مىزدايد و به اين جهت براى درمان رماتيسم مزمن سودمند است ) ] و ملطّف و رقيق كنندهء خون [ ( بيشتر كسانى كه ازدياد فشار خون دارند ، خونشان غليظ و لزج است و سير رقيق كننده و لطيف كنندهء خون است . بنابراين ، فشار خون را پايين مىآورد ) ] و با قوهء ترياقيّه [ ( يعنى ضدّ سم و ضدّ زهر و ضدّ ميكروب ) ] و خوردن او با مراعات زمان و مزاج و حدّ اعتدال حافظ صحت [ ( البته به شرط رعايت فصل و مزاج اشخاص و حدّ اعتدال و در غير اين صورت مضر است ) ] و رافع مضرّت آب‌هاى مختلف و هواى وبائى « 1 » و جهت گزيدن

--> ( 1 ) . در مناطقى كه و با ، طاعون و ساير بيمارىهاى مسرى يعنى واگير ، به‌شدت شايع است ، اگر مصرف شود مانند واكسن ضدّ اين امراض اثر كرده و شخص را از ابتلا به آن‌ها مصون مىكند ، چنان‌كه در سال 1726 ميلادى ، در شهر مارسى ( فرانسه ) ، طاعون پيدا شد و به‌سرعت ، شيوع پيدا كرد و گروه زيادى از مردم را به كشتن داد ، چهار دزد بدون اينكه از سرايت -