سيد جلال مصطفوى كاشانى
324
مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى ( فارسى )
مثلا مخاط روده معمولا در برابر گازهاى روده يا مواد مدفوع كه از رودهها عبور مىكنند ، هيچگونه ناراحتى احساس نمىكند ، ولى در اسهال ، مخصوصا اسهال خونى ، كه مخاط رودهها ملتهب و متورم است ، حساسيت فوقالعادهاى در آن ايجاد شده و با عبور گازها يا مختصر برخورد مدفوع با اين مخاط ملتهب ، عكسالعمل شديدى در آن پيدا مىشود كه به صورت انقباض دردناك ، قولنج و زورپيچ تظاهر مىكند . علت اينكه مبتلايان به اين اسهالها ، بهطور مكرر به دفع فضولات احساس نياز مىكنند و ساعتى چندين بار براى دفع مزاج به مستراح مىروند ولى مزاجشان كار نمىكند يا خيلى جزئى مدفوع آميخته با بلغم يا خون دفع مىشود ، اين است كه از داخل رودهها ، گازها يا كمى مدفوع در حركت هستند و با مخاط متورم و ملتهب روده تماس پيدا كرده و روده را براى دفع آن به عكسالعمل شديد وادار مىكند و همين تحريكات متوالى بر حدّت ورم و شدت مرض مىافزايد . حال اگر اين مخاطها را از يك ورقه لعاب نرم و لطيف بپوشانيم ، چون ديگر در مجاورت مستقيم آن مواد قرار نمىگيرد ، از تأثير شديد اين تحريكات در امان خواهند بود . براى مخاط دستگاه تناسلى زنان و پوست بدن نيز همين حكم صادق است ، به همين علت ، از زمان قديم براى درمان اين قبيل بيمارىها ، ضمن ساير معالجات ، دانهها يا ريشههاى لعابدار نيز استفاده مىكردند و امروزه هم استفاده مىكنند ، زيرا كپسول ژلوتانن و مواد ژلاتيندار كه براى درمان اسهال تجويز مىشود ، حكم همين لعابها را دارد كه با تانن توأم است . پس يكى از خواص بزرگ دانهء شنبليله رفع تحريكات پوستى و مخاطهاى داخلى بدن است . متأسفانه باوجود چنين خاصيت شگرفى ، فارماكوپههاى جديد به علت ورود تعداد زيادى از داروهاى شيميايى ساخت لابراتوارهاى داروسازى و توجه پزشكان اروپا به اين داروها ، دانههاى لعابدار و بهطور كلى گياهان دارويى را از ليست داروها حذف كردهاند . پزشكان ايران و ساير نقاط جهان هم كه مقلد اروپا هستند ، كوركورانه همين عمل را تقليد كردند . پزشكان اروپا تا اواسط قرن نوزدهم ، از طب گياهى براى درمان بيمارىها استفاده مىكردند ولى پس از پيشرفت سريع علم شيمى و پيدايش شيمىدانهاى بزرگى در اروپا و