دوران به اين طرف ، كه مدت سه قرن مىگذرد ، مطالب اين كتاب ، كه به‌منزلهء جواهر گران‌بهايى است ، همواره مورد استفادهء پزشكان اروپا بوده و دربارهء هر كلمه و هر مطلب آن ، مطالعات و تحقيقات دقيق به‌عمل آورده موافقت‌ها و مخالفت‌ها كرده‌اند و با بحث و انتقاد زياد ، بالأخره امروزه ما همهء آن مطالب را در صدها جلد كتاب مفردات پزشكى ، طب گياهى و فارماكوپه‌ها و كدكس‌ها كه در دانشكده‌هاى پزشكى و داروسازى دنيا تدريس مىشود ، مىبينيم . چون ما معتقديم كه دانستن اين مطلب و نظير چنين حقايقى براى ما ايرانيان از هر چيز لازم‌تر است ، در اينجا به بعضى نكات و نمونه‌هاى برجسته و حساس اشاره مىكنيم تا بر خوانندگان با كمال وضوح و صراحت ثابت شود چگونه پزشكان قديم ايران ، پيش‌كسوت ، استاد و معلم پزشكان كنونى دنيا هستند . در كتاب سلامت و تغذيه به وسيلهء گياهان تأليف درومر « 1 » چنين مىخوانيم : سابقا قائل بودند كه آويشن خاصيت تقويت قواى دماغى دارد و ذهن را روشن و حافظه را زياد مىكند . پس از آن مدتى منكر اين خاصيت شدند ، ولى تحقيقات جديد نشان داد كه آويشن واقعا هوش را برمىانگيزاند و نيز در تحريك گردش خون و اعمال جنسى مؤثر است . حال ملاحظه فرماييد كه در اين‌باره تحفهء حكيم مؤمن چه مىنويسد . تحفه چنين مىنويسد : و چون شب وقت خواب مقدار يك مثقال آن را بخورند و بخوابند و مداومت بر آن نمايند ذهن را تقويت بخشد و رنگ رو را نيكو گرداند . و در جاى ديگر مىنويسد : « آويشن مبهى است » . لئونس كارليه در كتاب سبزىها و ميوه‌هاى شفابخش ، دربارهء آويشن شيرازى از قول پروفسور تروسو نقل مىكند و مىگويد : « آويشن دشمن سم است » . مىدانيم كه تروسو يكى از بزرگ‌ترين و معروف‌ترين پزشكان كشور فرانسه بوده كه درست يك‌صد سال پيش درگذشته است . از آن زمان تا امروز ، علاوه بر ضدّ سم بودن آويشن ، ضد عفونى بودن و

--> ( 1 ) . Dromer