پيش‌گفتار « اگر علوم تجربى كه به دليل آشفتگىهاى اجتماعى صدر مشروطه ، در پناه يك حركت سياسى استعمارى وارد جامعه شدند ، در يك شرايط متعادل اجتماعى ، با اعلان هويت فرهنگى و فلسفى خود وارد جامعه مىشدند ، نهاد علمى جامعهء دينى نيز در موضع اقتدار و موقعيت رسمى خود به استقبال هيأت تازه مىرفت و در اين حال ، هر يك از رشته‌هاى علمى در گفت‌وگو با بخشى از پيشينه‌هاى علمى جامعه كه سنخيّت و همخوانى با آن داشت پيوند مىخورد و علم بومى كه هويت دينى و فرهنگى خود را داشت ، با گزينش عناصر مناسب ، رشد و تحول شايسته و سالم را مىيافت و در اين صورت ، طب و پزشكى جامعه با سنت هزاران سالهء خود ، بىخبر از ورود مهمان جديد ، راه زوال و نيستى را نمىپيمود و گياه‌درمانى قبل از آنكه متوجه شود چه حادثه‌اى اتفاق مىافتد ، به‌سرعت جاى خود را به درمان‌هاى شيميايى نمىسپرد ، چندان‌كه اثرى از آن باقى نماند و سنت معمارى و شهرسازى اسلامى با مهندسى و معمارى جديد مدفون نمىشد و رياضيات و هيأت و نجوم قديم همراه با جنازهء آخرين عالمان خود تشييع نمىگرديد و هنر و ادبيات دينى ، مادهء خام براى صورت تقليدى ادبيات و هنر دنياى غرب نمىشد . اگر علم دينى به‌جاى آنكه در پيش پاى مهمان ناخوانده به قربانى رود ، در موضع شايستهء خود از احترامى برخوردار مىشد كه به‌منزلهء احترام به پروردگار است ، در مواجههء با علم غربى به مهماندارى مىپرداخت و البته در اين حال سرپرستى هيأت مهمان را نه اقتصاد و سياست غرب ، بلكه علوم فلسفى و انسانى غرب برعهده مىگرفتند و در اين سو نيز ، رياست استقبال‌كنندگان بر