آيا پى بردن به اين راز براى ما مهم نيست ؟ آيا بنيهء مالى و اقتصادى كشور ما در زمان‌هاى قديم - كه از حيث علم و صنعت طورى پيشرفته بوده كه محصولات طبيعى و مصنوعىاش به همهء كشورهاى جهان صادر مىشده است - با آنچه كه امروز مىبينيم قابل مقايسه است ؟ نگارنده براى پى بردن به اينكه چرا بوراكس از اروپا و آمريكا به ايران وارد مىشود ، چند سال پيش ، شخصا به وزارت صنايع و معادن مراجعه و از مهندسان مربوط سؤال كردم : در كدام يك از نقاط ايران معدن بوراكس وجود دارد ؟ پس از تأمل و مراجعه به پرونده‌ها اظهار كردند فقط در خاتون‌آباد سيرجان و معلوم شد كه با گذشت زمان ، معادن ايران به علل نامعلومى ( كه بايد محققان و دانشمندان به بررسى آن بپردازند ) به‌تدريج متروك شده و گرد فراموشى روى آن‌ها نشسته است . آنچه پس از مطالعهء اين مقاله ، توجه متفكران ، غيرتمندان ، افراد حساس و علاقه‌مند به كشور را جلب مىكند اين است كه چرا تاكنون فضلا و دانشمندان ، مخصوصا استادان علوم ما ، در مقام تحقيق اين قبيل مسائل برنيامده‌اند و در برنامه‌هاى درسى خود ، جز ترجمه كتب دانشمندان مغرب‌زمين و جز حفظ كردن طوطىوار مطالب آن‌ها چيزى نه خود فرامىگيرند و نه به شاگردان خود مىآموزند به‌عبارت‌ديگر ، تقليد و تبعيت كوركورانه از گفته‌ها و نوشته‌هاى اروپايى و آمريكايى را جانشين تحقيق ، ابتكار ، كنجكاوى و بررسى در حقايق امور كرده‌اند . آخر چه فايده براى ما دارد كه معادن موجود در آفريقاى جنوبى را از روى كتاب‌هاى كلاسيك امروزه بشناسيم ، ولى ندانيم كه در زير پاى خود ما چيست و اگر بدانيم هم بسيار ناقص مىدانيم . به‌طور مسلّم ، اگر بگوييم يكى از علل مهم فقر اقتصادى و درماندگى ما در گرداندن چرخ زندگانى ، بىاطلاعى از اين قبيل قضايا است ، سخنى به گزاف نگفته‌ايم . گفتهء ما دراين‌باره تمام‌شدنى نيست و اين رشته سر دراز دارد . مضمون اين مقاله ، بهترين موضوعى است كه بايد مورد توجه مطبوعات قرار بگيرد تا به بحث در اطراف آن بپردازند و نويسندگان بزرگى را وادارند كه با قلم سحار خود نكات جالب آن را تجزيه‌وتحليل كنند و اذهان را تكان دهند . به‌طور يقين ، فقط از اين راه است كه در بين گروهى از خوانندگان ، افراد معدودى برانگيخته و تحريك‌شده موضوع را دنبال خواهند كرد . كسى چه مىداند شايد روزى برسد كه ملت ايران از مطالعات پيگير اين محققان بهره‌مند شوند و به نتايج گران‌بها و غير قابل تصور برسند ! ! !