سيد جلال مصطفوى كاشانى

232

مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى ( فارسى )

امروزه ما مىدانيم كه دو عنصر بور ( B ) و سيليسيم ( Si ) و هم‌چنين تركيبات مهم آن‌ها يعنى بورات‌ها و سيليكات‌ها از نظر خواص شيميايى با يكديگر شبيه بوده و يك سلسله خواص مشترك دارند ، به اين جهت دو عنصر بور و سيليسيم را امروزه در اكثر كتاب‌ها ( مثلا در كتاب شيمى ، تأليف مارسل ، جلد 1 ، صفحه 466 ) در يك فصل ذكر مىكنند و در طبقه‌بندى مندليف در يك رديف به‌شمار مىآورند . اين مسئله ، يعنى شبيه بودن خواص شيميايى بورات‌ها و سيليكات‌ها بر شيمىدان‌هاى قديم ايران نيز به‌خوبى معلوم بوده است و از آن براى ساختن بوراكس مصنوعى استفاده مىكرده‌اند . براى انجام اين امر از شيشه و قلع ، يك نوع سيليكات قلع مىساختند كه عينا مانند بوراكس ، براى ذوب و لحيم كردن قطعات فلزى به يكديگر به كار مىرفت ( به كتاب تحفة المؤمنين ، معروف به تحفهء حكيم مؤمن ، كلمه به ورق مراجعه شود ) و هم‌چنين از شيشه و سرب نوع ديگرى بوراكس مصنوعى مىساختند كه همين خاصيت را داشته است ( به كتاب مخزن الادويه كلمه به ورق مراجعه شود ) اين بوراكس مصنوعى را تنكار مىناميدند كه از كشور ايران به اروپا صادر مىشده و در آنجا به نام تنكال معروف شده است و در بعضى كتاب‌ها تونكال نوشته‌اند و هنوز هم اين نام در كتاب‌هاى شيمى ديده مىشود . 7 - خواص طبى بوراكس مهم‌تر از همه اين‌ها خواص طبى بوراكس است كه آنچه امروزه دانشمندان دانش پزشكى در كتاب‌هاى درمان‌شناسى نوشته‌اند ، عينا اقتباس از كتاب‌هاى طبى قديم ايران است ، بدون اينكه يك كلمه ، نام دانشمندان و پزشكان قديم ايران در كتاب‌هاى امروزه ديده شود . كامل‌ترين شرح دربارهء خواص طبى بوراكس را ما مىتوانيم در دايرة المعارف بزرگ و مفصل علوم پزشكى پيدا كنيم . اين دايرة المعارف در اواخر قرن نوزدهم ميلادى ، زير نظر دشامبر و 179 نفر از معروف‌ترين اطبا و دانشمندان كشور فرانسه در صد جلد تهيه و چاپ شده است . ما مطالب مندرج در اين دايرة المعارف دربارهء بوراكس را با مندرجات كتاب قانون ابن سينا ، كه كتاب طبى هزار سال پيش ايران است ، مقايسه مىكنيم . نيز از كتاب‌هاى