پس ، مطابق اين سند تاريخى ، بوراكس را 200 سال پيش ، از آسيا و مخصوصا ايران به اروپا مىبرده‌اند ، درحالىكه 200 سال علاوه بر بوفون ، كه طبيعىدان بزرگى در اروپا بوده است ، شيمىدان بزرگ و بىنظيرى مثل لاوازيه ، كه او را تمام دانشمندان اروپا واضع شيمى جديد مىدانند و در كشور فرانسه مىزيسته است نيز معدن‌شناس دانشمندى مانند بمار در فرانسه وجود داشته و هم‌چنين در آمريكا ، شيمىدان‌هاى بزرگى بوده‌اند . پس چه شده است كه اين دانشمندان معدن‌هاى بوراكس را در اروپا كشف نكرده و اين ماده شيميايى را از آسيا و مخصوصا از ايران مىخواسته‌اند ؟ 5 - معرفى يك سند تاريخى دربارهء بوراكس آنچه مسلّم است ، اين است كه اروپاييان از طرز استخراج ، تهيه و تخليص بوراكس بىاطلاع بوده‌اند . طبق نوشته بوفون ، تنها كسى كه در كتاب خود ، كامل‌ترين توصيف را دربارهء بوراكس كرده ، بمار ، معدن‌شناس دانشمند فرانسوى است . او نيز مطالب مزبور را به استناد مشاهدات يكى از دانشمندان فرانسوى در كتاب خود درج كرده است كه به ايران آمده و در اصفهان با صنعت‌گران ايرانى تماس گرفته و طرز استخراج ، تهيه و تخليص بوراكس را به وسيلهء نامه‌اى به بمار نوشته است . اين سند بزرگ تاريخى نشان مىدهد كه حتى 200 سال پيش نيز دانشمندان اروپا ، در علم و عمل ، شاگردان مكتب ما بوده‌اند . اينك ترجمهء اين مطالب را از كتاب بوفون در دسترس خوانندگان عزيز قرار مىدهيم : از اصفهان در 1764 به ما نوشته‌اند كه بوراكس قهوه‌اىرنگى كه از ايران به اروپا فرستاده مىشود ، از يك نوع سنگ نرم و خاكسترىرنگ چربى گرفته مىشود كه فقط در ايران و مغولستان ، در دامنهء كوه‌ها و مجاور مناطق سيل‌گير وجود دارد . در آن نقاط ، آب كف‌آلود شيرى شكلى جارى مىشود . اين سنگ‌ها را در مجاورت هوا قرار مىدهند كه كم‌كم شكفته شده سطح ظاهرى آن‌ها قرمزرنگ و گاهى مايل به سبز تيره و يا قهوه‌اى مىگردد و آن را بوراكس خام يا سنگ