سيد جلال مصطفوى كاشانى
148
مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى ( فارسى )
جاى بسى شگفتى است كه از يك قرن پيش تاكنون كه دانش و فرهنگ اروپا به ايران نفوذ يافته ، مخصوصا در اين سى سال اخير كه دانشگاه ما سروصورتى پيدا كرده و هزاران پزشك از دانشكده پزشكى تهران بيرون آمده است ، حتى يك نفر پيدا نشده كه در تاريخ طب و سير تكاملى دانش پزشكى تحقيق نموده ، ريشهها و مبانى طب امروز را پيدا كند . اينك براى اينكه پزشكان ايران از اين اشتباه عظيم بدرآيند و بدانند كه علم طب از قرن هفدهم مسيحى آغاز نشده است ، بلكه پزشكان قديم بنيانگذار آن بودهاند ، مخصوصا پزشكان قديم ايران ، در اين بنيانگذارى سهم بسزايى داشتهاند ، يك رشته مباحث طبى را از كتاب قانون ابن سينا برگرفته و با مطالب مندرج در كتابهاى پزشكى نوين تطبيق خواهيم كرد . لازم به ذكر است كه كتاب قانون ابن سينا شامل يك دورهء كامل طب قديم ايران است . اين كتاب از قرن دهم تا قرن شانزدهم ميلادى ، يعنى مدت ششصد سال ، رسما در دانشكدههاى پزشكى اروپا تدريس مىشده است و پس از اختراع فن چاپ ، متجاوز از سى بار در كشورهاى مختلف اروپايى به چاپ رسيد . از دورهء رنسانس و تجديد حيات علم و ادب ، يعنى از اواخر قرن شانزدهم و اوايل قرن هفدهم ميلادى به بعد نيز ، باوجود پيدايش دانشمندان بزرگى در اروپا ، كه نهضتى عظيم در كليهء علوم و فنون به وجود آوردند ، مطالب اين كتاب استحكام علمى خود را از دست نداد و روى جزئيات آن بحث و انتقادهايى صورت گرفت ، تا اينكه در دو قرن اخير ، به سبب اكتشافاتى كه بهتدريج نصيب اروپاييان شد ، رفتهرفته علم پزشكى راه ديگرى را پيمود و از طب قديم فاصله گرفت ، بهطورىكه اگر امروزه يك كتاب طب جديد را با كتاب قانون ابن سينا مقايسه كنيم ، اختلافات فاحشى در بسيارى از جزئيات مطالب آنها خواهيم يافت . بااينحال ، همانطور كه اهرام مصر ، مدت چند هزار سال است كه مانند كوهى عظيم پابرجاست و هيچيك از حوادث طبيعى نتوانسته است رخنه در اركان آن بيندازد ، طب قديم نيز داراى مبانى و اصولى چنان محكم است كه مرور زمان ، بههيچوجه نتوانسته است تغييرى در آن بدهد . با يك بررسى دقيق معلوم خواهد شد كه استخوانبندى طب امروز همان است كه قدما بنيانگذارى كردهاند . مخصوصا پزشكان قديم ايران در پيشرفت علم طب و اكتشافات مهمى