پزشكان مىخورد كه به اين وسيله تا سرحد امكان بدون توسل به وسايل و آزمايش‌هاى پاراكلينيك از عهدهء تشخيص بيمارىها برخواهند آمد . دانشجويان دانشكده‌هاى پزشكى ما ، كه در بيمارستان‌ها كار مىكنند و برحسب عرف و عادتى كه امروز همه جا براى تشخيص بيمارىها در محافل پزشكى رواج دارد ، تمام توجهشان به سوى پاراكلينيك معطوف است ، پس از پايان دورهء تحصيل ، چگونه خواهند توانست در روستاها و شهرهاى كوچك و بزرگ ايران ، كه غالبا وسايل پاراكلينيك براى تشخيص بيمارىها ندارند ، به شغل پزشكى و درمان بيماران پردازند ؟ اين قضيه حقيقتى مسلّم است و نبايد آن را سرسرى گرفت و شوخى پنداشت ، در نظر مجسم كنيد وضع پزشكانى كه در تهران يا مراكز پرجمعيت جهان به كار معالجه مىپردازند چگونه است ، اينان به‌محض مواجه شدن با بيمار يك نظر سطحى به او مىاندازند و مختصر سؤالى از شكايت او مىكنند و به‌جاى اينكه در حالات و وضعيت بيمار دقت كنند و به آزمايش‌هاى بالينى دقيق بپردازند ، آزمايش‌هاى گوناگونى مانند تجزيه خلط سينه ، راديوسكوپى ، راديوگرافى ، تجزيه ادرار ، خون و . . . انجام مىدهند و تشخيص صحيح و دقيق را به مشاهده جواب آزمايشگاهى و راديولوژى موكول مىكنند . بديهى است دانشجويانى كه ضمن چندين سال كارآموزى در بيمارستان‌ها به چنين وضعى خو گرفته‌اند ، ناگاه خود را در مناطق دورافتاده مأمور خدمت مىبينند كه ابتدايىترين وسايل پاراكلينيك را ندارند . در آنجا ناچارند براى تشخيص امراض به حافظه خود فشار بياورند و آنچه در كتاب‌ها از علايم بالينى خوانده‌اند به ياد بياورند . تازه نمىتوانند آن‌ها را با علائمى كه در بيماران مىبينند تطبيق دهند و از آن‌ها نتيجه بگيرند . اين نقص بزرگ در آموزش و پرورش پزشكى به‌طور كامل و به‌خوبى ، قابل اصلاح است و بايد از هم‌اكنون استادان علوم پزشكى و مخصوصا اعضاى شوراى تحقيقات علمى دانشگاه به آن توجه كنند و مشاهدات و آزمايش‌هاى دقيق بالينى و تمرين و ممارست پنجگانه را در تمام بيمارستان‌ها و درمانگاه‌ها به معنى واقعى معمول دارند . ما نبايد از شوراى تحقيقات علمى دانشگاه كه با حسن نيت و جديت كاملى ، قدم‌هاى اوليه را در راه پيدايش يك نهضت علمى در ايران برمىدارد ، توقع داشته باشيم كه راهى پيش پاى دانشمندان بگذارند تا آنان ، به‌زودى ، يك موشك كيهان‌پيما از نوعى كه