نفخ شكم كم باشد اگر به ملايمت با دست ناحيه كبد را لمس كنيم لبه تيز كبد و حتى قسمتى از سطح محدب آن را مىتوانيم حس كنيم . در اين حال كبد سفت و سخت است » . شيخ نيز مىنويسد : « فيبار الى الصلابه عليه لمس فيمن ينال المس ناحيه كبده ، و لو لا مبادره الاستسقا الى صاحبه لظهر للحس ظهورا جيدا فان المراق يهزل معه و يضعف و يشاهد ورم هلالى من غير وجع بل ربما اذى عند ابتدا تناول الطعام و خف عند الجوع » . يعنى اگر ناحيه كبد را لمس كنيم سفتى و صلابت كبد را حس خواهيم كرد و اگر هنوز استسقا بروز نكرده باشد ، كبد با حس لمس خوب ظاهر مىگردد ، چه پوست شكم لاغر و ضعيف شده و ورم هلالى بدون درد محسوس مىشود و گاهى ابتداى تناول طعام اذيت دهد و در هنگام گرسنگى خفت پذيرد . توضيح آنكه شادروان دكتر مهدى شرف الدين در رسالهء دكتراى خود كه با عنوان بررسى بالينى و درمان سيروزها تنظيم و تهيه كرده است ، در صفحه 86 چاپى آن مىنويسد : « در دوران قبل از آسيت بيماران پس از خوردن غذا يك حس پرى و سنگينى و ناراحتى و گاه پيچش در شكم پيدا مىكنند » . چنان‌كه ديديم شيخ نيز به اين علامت اشاره كرده است . چون به اصطلاح مشت نمونهء خروار است ، با همين يك نمونه كوچك ، ارزش علمى كتاب قانون ابن سينا و مهارت و عمق تحقيقات و پژوهش‌هاى علمى پزشكان قديم ايران ، به‌خوبى ، معلوم مىشود . ضمنا ، به نكتهء بسيار جالب ديگرى نيز برمىخوريم و آن اينكه چگونه در مدتى نزديك به يك قرن ، از موقعى كه فرهنگ و دانش اروپا به ايران نفوذ پيدا كرده و جزو برنامه‌هاى آموزشى ما قرار گرفته است ، ما را در خواب خرگوشى و اغفال كامل نگاه داشته‌اند و نه تنها ارزش تحقيقات علمى دانشمندان پيشين ما را بر همگان پوشيده نگه مىدارند ، بلكه از راه تبليغات زهرآگين ، آن‌ها را پوچ ، بىاساس و باطل جلوه داده‌اند . بزرگ‌ترين دليلى كه مؤيد اين مطلب است ، اين است كه اگر شما از يك دانشجوى پزشكى يا پزشك كنونى سؤال كنيد وضعيت علمى طب قديم ايران چگونه بوده است ؟ جواب خواهد داد ؛ مثل طب