به عقيده من ، دلايل ديگرى هم براى ضرورت توجه عالم به تاريخ علم مىتوان آورد . برخى از اين دلايل ، در كتاب مكانيك ارنست باخ « 1 » فيزيك‌دان و فيلسوف اتريشى كه پيشرو فرضيه‌هاى نسبى بوده و بين 1838 و 1918 مىزيسته ، به نحوى بسيار جالب جمع‌آورى شده است . از جمله يكى اين كه كسانى كه به سير علم در گذشته وقوف كامل داشته باشند ، خيلى بهتر و صحيح‌تر و آزادانه‌تر از كسانى كه در عصر خود محدودند و فقط وضعى را كه وقايع علمى در حال حاضر به خود گرفته‌اند مىبينند ، مىتوانند دربارهء هر نهضت علمى عصر حاضر اظهار عقيده و نظر كنند ، به عبارت ديگر براى آنكه به ارزش واقعى آنچه داريم پى ببريم بايد بدانيم كه پيشينيان ما چه داشته‌اند . اين بود قسمتى از مطالبى كه از كتاب سرگذشت علم اقتباس شد . با توجه به مطالب بالا اجمالا استنباط فرموديد كه نبايد علوم زمان‌هاى مختلف تاريخى را خوار و بىمقدار تصور كرد و مطالعه آن‌ها را بىفايده دانست بلكه براى پيشرفت هر علم و توجه به خبط و خطاهاى كنونى ، تحقيق و تجسس در تاريخ علوم و بررسى دقيق در سير تكاملى و تدريجى آن‌ها كمال ضرورت را دارد . يكى از علومى كه مطالعات تاريخى آن بيش از ساير علوم نتايج علمى و عملى براى دنياى كنونى داشته و تجديدنظر در آن واجب است دانش پزشكى است زيرا تغييرات و تحولات شديدى كه در جريان طولانى تاريخ پزشكى ، نصيب علم طب شده و چندين بار اصول و موازين آن واژگون و زيرورو شده است ، نصيب هيچ علم ديگرى نشده است . مثلا ، اگر تاريخ علوم رياضى را مورد مطالعه قرار دهيم خواهيم ديد اين علوم از زمان‌هاى بسيار قديم ، تاكنون به سير طبيعى و تدريجى خود ادامه داده و كم‌كم پيشرفت كرده تا به صورت امروزى درآمده است و دكارت دانشمند بزرگ قرن هفدهم ، كه يكى از پيش قدمان نهضت علمى اروپا است ، اگرچه تكانى به كليه دانش‌ها داد ، به علوم

--> ( 1 ) . E ? rnst Bach