از خلاصه التجارب نسخ خطى فراوان در دسترس مىباشد و اغلب كتابخانه‌هاى كشورهاى شرقى يك يا چند نسخه از آن را در اختيار دارند ، اين كتاب سه بار در هندوستان چاپ سنگى شده است : بار اول كه به نام نسخهء حكيم فخر الدين معروف است در سال 1286 در Cownpore به چاپ رسيد . اين نسخه سپس براى بار دوم در سال 1322 در بمبئى چاپ شد و بالاخره براى بار سوم و به احتمال زياد براى آخرين بار ، در سال 1326 به چاپ رسيد و اين چاپ به نام نسخه منشى نوال كيشور معروف است . در هر سه نسخه مزبور تاليف كتاب به غلط به پزشكى كه سال‌ها بعد مىزيست ، يعنى حكيم علوى خان « 6 » نسبت داده شده است . كتاب مزبور به عربى و اردو هم ترجمه گرديده اما تا آنجا كه من اطلاع دارم به هيچ‌يك از زبان‌هاى اروپائى برگردانده نشده است . نسخه‌هاى موجود از نظر مقدار مطالب باهم گوناگونى دارند و جامع‌ترين آنها تا آنجا كه من اطلاع دارم نسخه‌اى است كه خودم در سال 1346 در تهران خريدارى كردم و اينك در كتابخانه رويال كالج لندن قرار دارد . اين كتاب داراى بابى درباره جراحى است كه در نسخ چاپ سنگى آن وجود ندارد . نسخه فخر الدين داراى 28 باب مىباشد در حالى كه نسخه نوال كيشور فقط 25 باب دارد . باب‌هاى افتاده اين كتاب عبارتند از باب‌هاى مربوط به نظافت فردى ، طبقه‌بندى بيمارىها و انواع تب‌ها . كتاب به شيوهء كتاب حاوى رازى تدوين و تنظيم شده است ، به اين معنى كه در توضيح مطالب مختلف نظم خاصى در نظر گرفته نشده و چنان است كه گوئى يك سلسله مطالب پزشكى ، بدون نظم و قاعده معينى يك جا جمع‌آورى و جلد و صحافى شده‌اند ، با وجود اين ، اين نكته نبايد ناگفته گذاشته شود كه نحوهء تدوين آن منطبق با شيوه‌اى است كه در آن سال‌ها رايج بوده است به اين معنى كه كتاب با شرح بيمارىهاى مغز شروع شده و با شرح داروها خاتمه پيدا مىكند . در اين كتاب كه طبعا فهرستى هم ندارد نكات فراوان پزشكى نظرى و پزشكى عملى گردآورى شده . در پيشگفتار كتاب حاضر ، من توضيحات بهاء الدوله را درباره سياه سرفه و تب يونجه « 7 » ( حساسيت نسبت به گردهء گياهان ) ، كه معتقدم اولين توضيحاتى هستند كه دربارهء اين دو عارضه داده شده‌اند نقل كرده‌ام . علاوه بر اين دو موضوع ، بهاء الدوله هم‌چنين متوجه شده است كه طاسى در بين افراد الكن بسيار نادر مىباشد و كسانى كه ميوه زياد مىخورند بيش از ديگران در معرض ابتلاى به آب مرواريد قرار دارند و پيدايش لكه‌هاى رنگى روى پوست بدن و صورت آدم مصروع نشانه آن است كه حملات صرع در وى متوقف خواهد شد . خلاصه التجارب نه تنها در سراسر دورهء صفويه ، بلكه تا سال‌ها پس از آن نيز يك كتاب طراز اول آموزش پزشكى محسوب مىشد . اولين كتاب ارزشمند پزشكى كه پس از به قدرت رسيدن صفويه برشته تحرير درآمد دستور العلاج سلطان على جنيدى خراسانى هروى است . از اين كتاب نسخ خطى فراوانى

--> ( 6 ) - پزشك ايرانى دورهء نادر شاه كه در هندوستان زندگى مىكرد و همراه نادر به ايران آمد ( مترجم ) ( 7 ) - Hay fiever