كه طى آن كرمان سقوط كرد و دو سال بعد همه حمله دوم آغاز شد و اصفهان پس از يك جنگ خونين سقوط كرد و با سقوط اين شهر شاه سلطان حسين كشته شد و سلسله صفويه عملا منقرض گرديد . افغان‌ها هشت سال در ايران ماندند اما اين اقامت هرگز به صورت حكومت درنيامد . تصرف شيراز تسلط ايشان را بر نواحى جنوبى ايران تكميل كرد ، اما با وجود آنكه قم ، كاشان و قزوين نيز به دست ايشان افتاد ، هرگز نتوانستند نواحى شمالى كشور را به تصرف خود دربياورند زيرا در اين منطقه تهماسب ميرزا ، پسر شاه سلطان حسين خود را جانشين پدر اعلام كرد و در مازندران به سلطنت پرداخت اما اين سلطنت چندان دوامى نيافت و پس از شكستى كه اين پادشاه از تركمن‌ها خورد توسط يكى از سردارانش به نام تهماسب قلى خان رسما از سلطنت خلع گرديد . در دفتر يادداشت‌هاى روزانه شركت هند شرقى در مورد اين واقعه چنين نوشته شده است : يكشنبه 7 سپتامبر 1732 « 31 » . قاصدى از راه كرمان از اصفهان آمد و كاغذى به تاريخ 28 اوت آورد كه در آن نوشته شده است تهماسب خان در روز بيست و دوم اوت شاه را به چادر خود دعوت نمود پس از آنكه به تجليل فراوان از وى پذيرائى كرد دستور داد تا او را دستگير كردند و صبح روز بعد فرمان داد تا طبل‌ها را به صدا درآوردند و فرزند سه ماهه وى را به نام شاه عباس سوم پادشاه ايران معرفى نمود و اعلام داشت كه پادشاه سابق به علت بىلياقتى و بىكفايتى و اين قبيل چيزها ممكت را به سوى نيستى سوق داده است و سپس او را تحت الحفظ به مشهد فرستاد . . . » در سال 1138 طهماسب قلى خان پس از شكستى كه به تركمن‌ها داد خود را آن‌قدر قدرتمند ديد كه ديگر توجهى به پادشاه جوان نداشته باشد . و برطبق برخى نوشته‌ها كه بدست ما رسيده است اين كودك مسموم شد ، اما به هر صورت پس از آن ديگر اسمى از وى به ميان نيامد و تهماسب قلى با انعقاد مجمعى به نام « مجلس بزرگ » خود را پادشاه ايران اعلام داشت و از آن پس نادر شاه ناميده شد . نادر شاه پس از آنكه لشكركشىهاى خود را تكميل كرد و قندهار ، بلخ و كابل را به تصرف درآورد ، و قبل از آنكه عازم فتح هندوستان بشود تصميم گرفت سلسلهء صفويه را به كلى منقرض كند و مانع از ادعاى احتمالى ايشان در آينده براى احراز مقام سلطنت بشود و پيرو اين تصميم به پسر خود كه حاكم خراسان بود و شاه تهماسب سابق را تحت نظر داشت دستور داد تا او را بقتل برساند و خبر قتل او را به نحوى به اطلاع مردم برساند كه همه قبول كنند سلسلهء صفويه منقرض شده است و ديگر هيچ فرزند ذكورى از ايشان باقى نمانده است . رضا قلى ميرزا نيز با وصول اين دستور تمام زنان و بچه‌هاى اندرون شاه تهماسب را بقتل رساند و خود او را نيز خفه كرد . اينك به شرح كامل نحوهء تدريس پزشكى و چگونگى تعليم اطبا در دورهء شاه عباس و پس از او مىپردازيم .

--> ( 31 ) - يك‌شنبه 15 ربيع الثانى 1145 هجرى قمرى ( مترجم )