فصل پنجم نازائى شيخ عمر بن محمد نفسوى در كتاب خود به نام روضة الرياحين در جائى تحت عنوان « توضيحى بر رحم ، زنان نازا و درمان نازائى » مطالب خود را با اين جملات دقيق شروع مىكند : « پس بدان اى وزير كه اطباى حاذق در بحر دشوارىهاى امر مستغرق گشته و به كمتر علمى وقوف يافته‌اند هريك از نظرگاه خويش به آن نگريسته‌اند و پايان مطلب در تاريكى مانده است » . و ما مىدانيم كه اينك نيز دليل نازائى اين زن يا آن زن هنوز بر پزشكان و متخصصين طب زنان چنان كه بايد و شايد روشن نشده است . در مورد اين مسئله وقوف و اعتقاد پزشكان دورهء صفويه به اين حقيقت كه در به وجود آمدن كودك نقش مرد و زن مساوى است نبايد از نظر دور نگاهداشته شود و اين موضوعى است كه پزشكان ايرانى از قديم الايام به آن مومن بودند و بر مبناى آن رشته خاصى از پزشكى را تحت عنوان « علم الباء » بنيان گذارده‌اند و من در كتاب تاريخ پزشكى ايران « 1 » ذكرى از آن به ميان آورده‌ام و آلن هول والتون « 2 » در تفسير خود بر كتاب روضة الرياحين مفصلا راجع به آن گفتگو كرده است . اما به هر تقدير در كتب و رسالات مربوط به اين علم نقش مرد در توليد مثل خيلى بيشتر مورد بحث قرار گرفته است و در نتيجه با كمال تاسف از نظر علت نازائى زنان من نمىتوانم چندان از آن‌ها بهره‌گيرى كنم . اگر بخواهيم بحثمان درباره نازائى كامل باشد قبل از هر چيز لازم است چند كلمه‌اى راجع به مواد به وجود آورندهء جنين مطلب بنويسيم . در دورهء صفويه عقيده عمومى بر اين بود كه مرد و زن مشتركا داراى منى و نطفه هستند ، و وقتى اين دو نطفه به هم مىرسند مىبندند زيرا منى مرد موجب دلمه شدن منى زن مىگردد و در اين حالت مخلوط منىها به صورت مايه پنيرى است كه به تدريج مىبندد و سفت مىشود . اين فعل و انفعالات « مرحله اول جنين » است .

--> ( 1 ) - اين كتاب توسط مترجم همين كتاب به فارسى برگردانده شده است . ( 2 ) - Alen Hull Walton