جرجانى در كتاب هفتم خود صفحاتى چند را به اين موضوع كه آن را غدد سرد ناميده است اختصاص داده است و اين اصطلاح نه تنها شامل غدد چربى ، فيبرون و غدد سرطانى مىگردد بلكه ميخچه ، زگيل ، تورم غدد لنفاوى و حتى بادفتق را نيز در بر مىگيرد . او مىگويد غده سرطانى ورمى است سوداوى ؛ يك چنين اورامى ممكن است سخت يا نرم باشند كه اولى سقيروس و دومى غدهء سرطانى است او به همه جائى بودن اين غده واقف بوده و به شيوع بيشتر آن در بين زن‌ها پى برده بود و در اين مورد اظهار مىدارد كه در ايشان اين غدد بيشتر در رحم و زبان پيدا مىشود درحالىكه در مردها اغلب در گلو و بيضه‌ها به وجود مىآيد . ما مىبينيم كه جرجانى در پايان مطالب مربوط به اين موضوع صحيحا اظهار عقيده مىكند كه : « تشخيص غدد سرطانى در مراحل اوليه پيدايش كار دشوارى است ؛ زمانى هم كه تشخيص آسان مىگردد درمان مشكل مىشود » . جرجانى مىگويد هدف از درمان بيمارى ثابت كردن عارضه در همان محلى كه وجود دارد و جلوگيرى از اشاعهء آن و ايجاد زخم است اما سرطان روده مخفيانه و به تدريج رشد مىكند و در اين حالت درمان آن بيفايده است . به‌هرحال هميشه بايد وضع جسمانى بيمار در نظر گرفته بشود و نوع درمان منطبق با اين شرط انتخاب و اجرا گردد . غدد سرطانى كه كوچك و دور از اندام‌هاى شريفه بدن باشند را مىتوان از راه جراحى درمان كرد به شرط آن كه ريشه‌هاى آن خوب درآورده شود . جراح بايد كارى كند كه از زخم خون زيادى برود و سپس جاى آن داغ بشود . در هر صورت درمان در مراحل اوليه فوق العاده مهم است چه بعدا اميدى نخواهد بود . درمان اين عارضه به هنگامى كه روى زبان پيدا مىشد قطع كامل زبان بود كما اين كه اگر غده روى پستان زن ظاهر مىگرديد آن را مىبريدند . جرجانى در كتاب خود شرح حال زنى را بازگو مىكند كه خود او ابتدا يك پستانش را بريد و بعد غده‌اى در پستان ديگرش ظاهر شد و مجبور شد آن را هم ببرد . حكيم محمد نيز در كتاب خود آورده است كه پستان يكى از زنان حرم حاكم بلخ را قطع كرد و اين زن هفت سال پس از جراحى مزبور زنده ماند و سپس غده ديگرى در بدن وى پيدا شد اما او نمىگويد كه اين غده در محل همان پستان قطع شده ظاهر گرديد يا در پستان ديگر . در ذكر اين مورد هيچ مطلبى دربارهء چگونگى انجام عمل و تكنيك به كار برده شده و اين كه آيا قسمتى از عضلات سينه هم برداشته شدند يا نه و يا اين كه آيا غدد زير بغل نيز متورم شده و آن‌ها را هم برداشته است يا خير بيان نداشته است . آنچه مسلم است اين است كه حكيم محمد غدد سرطانى را در نقاط مختلف بدن دقيقا مورد بررسى قرار داده است زيرا در كتاب خود مىنويسد . « اگر سرطان به روده‌ها ريشه بدواند موجب پيدايش اسهال‌هاى مكرر و يا اسهال‌هاى شبانه همراه با خون‌ريزى مىشود و آخر الامر كشنده است . سرطان كليه موجب ورم اين عضو و مرگ مىگردد ؛ اگر سرطان در