است گرفته شده است اما از آنجا كه « نام » به معنى دراز كشيدن نيز مىباشد پس مسجلا نمىتوان اظهار عقيده كرد كه منظور نويسندگان جملات فوق الذكر حتما به خواب فرو بردن بيمار بوده است . برطبق شواهد موجود منظور از تنويم همان خواباندن بيمار بوده است زيرا در نسخه‌اى كه يك نسخه‌بردار مراكشى از كتاب على بن عيسى تهيه كرده است بعد از ذكر اين مطلب كه بيمار بايد تنويم بشود از خود اضافه نموده كه : « . . . تا حدى كه بيمار از هوش برود و درك خود را از دست بدهد » . از آن گذشته بسيارى از مترجمين قرون وسطا ( كه به سال‌هاى ابداع و استفاده از اين لغت نزديك بوده‌اند - م ) نيز آن را به همين مفهوم به كار برده‌اند و در ترجمه‌هاى ايشان به جملاتى نظير Da ei soporifera coramete و يا - Fac dormire Patienten برخورد مىكنيم ابو القاسم عراقى كيمياگر قرن ششم در كتاب خود به نام عيون الحقايق دستورات متعددى براى تهيه داروهاى بيهوشى كه در آن‌ها ترياك به كار مىرفته است داده و برخى موارد استفاده غير طبى از آن‌ها را نيز نام برده است . برطبق گفته هولميارد « 19 » طرز تهيهء يكى از اين داروها چنين بوده است : « به مقدار مساوى بذر البنگ ، ترياك مصرى ، فربيون و تخم شيرين‌بيان را برداريد ابتداء هر كدام را جداگانه در هاون بكوبيد تا خوب نرم بشوند و سپس باهم مخلوط كنيد و روى هر غذائى كه مايل هستيد بپاشيد . هركس از اين غذا بخورد فورا بخواب مىرود « 20 » » . معجون ديگرى نيز شرح داده شده است كه براى خواب كردن دسته‌جمعى يك عده مخصوصا در مجالس باده‌نوشى مفيد دانسته شده است . مواد اصلى اين مخلوط عبارت بوده است از تخم نعنا ، شقايق ، نعمان ، سيكران ، ترياك مصرى ، گز ، عصارهء ياس و نوعى زعفران . اين مواد را مىبايست با يكديگر مخلوط كرده در يك ظرف مسين ريخت و زير مدفوع خشك نشدهء حيوانات قرار داد تا ابتدا تخمير شده پس از آن خشك بشود . نحوهء استفاده از آن نيز چنين بوده است كه مىبايست مقدارى از آن را همراه با عود و چوب در بخور سوزى كه در آن گلاب سوزانده مىشود ريخت و دود آن را بخورد افراد مورد نظر داد . نويسنده اطمينان مىدهد كه اين عمل همه حضار را به خواب مىبرد « مخصوصا اگر قدرى هم شراب نوشيده باشند » .

--> ( 19 ) - Holmyard ( 20 ) - در جاى ديگرى از اين كتاب گفته شده است كه : « به مقدار مساوى بذر البنگ فربيون ترياك مصرى چوب گز عرق ياسمن و بته زعفران را برداريد آن‌ها را در زير پهن اسب بخوابانيد تا ابتداء تخمير و سپس خشك شود سپس آن را خوب بكوبيد و مخلوط كنيد تا آماده شود . اگر اين مخلوط را بسوزانيد و دود آن را به خورد كسى بدهيد حتما به خواب مىرود مخصوصا اگر قدرى هم شراب نوشيده باشد ( مترجم )