سيريل لويد الگود ( مترجم : محسن جاويدان )
121
طب در دوره صفويه ( فارسى )
اطرافيان خود را هم با خود برد و سپس دستور داد دروازههاى شهر را ببندند . به نظرم مىخواهد دستور قتل عام صادر كند كه در اين صورت خدا خودش به ما رحم كند زيرا افغانهاى وحشى هيچ فرقى بين مردم نمىگذارند . غروب آفتاب نامهاى از بازن داشتم كه در آن نوشته بود شاه چنان غضبناك است كه وى جرات نكرده است عرض حال مرا به دستش بدهد ولى شايد بتواند فردا موقعى كه مىخواهد نبض او را بگيرد اين كار را بكند . نهم مارس « 53 » ساعت 8 صبح امروز بازن به دنبال من فرستاد و پيغام داد كه به هنگام گرفتن نبض شاه توانسته است عرض حال مرا به دست او بدهد و بگويد كه اروپائىها در كرمان از طرف مردم مورد ايذاء قرار مىگيرند و وى بارها خواسته است كه عرض حال مرا به دست ايشان بدهد ولى موفق نشده است . شاه به او جواب داده است كه ما ميهمانان ايشان هستيم و اجازه نخواهد داد كه مورد تجاوز قرار بگيريم و بلافاصله دستور داده است كه ميرزا عبد الباقى حكيمباشى به شكايت من رسيدگى كند و تصميم بگيرد . من يك ساعت در چادر بازن ماندم و وقتى شاه از مقابل چادر حرمسراى خودش كه تقريبا دويست متر با ما فاصله داشت عبور كرد توانستم كاملا او را ببينم . قدش در حدود يك متر و هفتاد پنج سانتىمتر « 54 » با هيكلى رشيد ، بدون اين كه اثرى از كبرسن و سختى روزگار در چهرهاش ديده شود بود و با نهايت قدرت و استحكام راه مىرفت و چنين به نظر مىرسيد كه در طى تمام بيست سال گذشته هيچ اتفاقى در زندگى برايش رخ نداده است . يازدهم مارس « 55 » به هنگام صرف ناهار نامهاى از بازن داشتم كه در آن نوشته شده بود موفق شده است نظر مساعد شاه را براى اجابت درخواستهاى من جلب كند و من بلافاصله ژوزف را با صورت درخواستهائى كه شركت و نمايندگى آن در اختيارم گذاشته بودند به اردوگاه شاه فرستادم ولى فكر كردم كه بهتر است از درخواست معافيت خود از پرداخت عوارض گمركى چيزى نگويم زيرا ممكن بود شاه عصبانى شده و به ضرر شركت تمام شود « 56 » ژوزف همان شب مراجعت كرد و گفت كه به علت عصبانى بودن شاه بازن نتوانست كارى انجام بدهد و اضافه كرد كه شاه نوكران خود را 500000 تومان جريمه كرده است ولى ميرزا عبد الباقى قول داده است كه فردا حتما اين كار را تمام خواهد كرد . دوازدهم مارس « 57 » صبح زود نامهاى از بازن داشتم كه در آن نوشته بود همه كارها براى صدور دستور رو به راه است و مايل است كه مترجم فورا به آنجا برود تا كارها را تمام
--> ( 53 ) - 26 صفر 1160 ( 54 ) - در متن كتاب اندازهها به فوت و اينچ نوشته شده است - مترجم ( 55 ) - 28 صفر 1160 ( 56 ) - پنج سطر اول يادداشتهاى مربوط به اين روز در متن انگليسى كتاب وجود ندارد و عينا از روى كتاب تاريخ پزشكى ايران استنساخ شده است ( مترجم ) ( 57 ) - 29 صفر 1160